null

OpinieCoronacrisis en cultuur

Extra geld voor cultuur komt niet bij de artiest terecht

Beeld

Mooi dat er extra geld komt om cultuur in coronatijd te ondersteunen. Maar een groot deel komt niet bij de kunstenaars terecht, schrijft saxofonist Ben van den Dungen.

Er komt extra ondersteuning van de overheid voor de culturele sector van bijna een half miljard euro. Daarvan zal 218 miljoen gaan naar gemeenten om de lokale culturele infrastructuur te ondersteunen. Waar gaat dat geld dan naartoe? Laten we de situatie rond de theaters en concertzalen bekijken.

Veel theaters zijn in Nederland direct of indirect in bezit van gemeenten. Die moesten hun vastgoed hoger gaan waarderen en daardoor een hogere huur berekenen aan het theater.

Wat er nu binnen de gemeentelijke begroting gebeurt, is dat geld van het cultuurbudget naar het theater wordt gestort en daarna direct als huur teruggaat naar de gemeente. Het lijkt of er geld wordt gestopt in cultuur, maar het is feitelijk een rondje geld rondpompen, waar kunstenaars niet wijzer van worden.

Nieuwe cultuurpaleizen zijn in feite lucratieve vastgoedprojecten

Het is de gemeenschap wijsgemaakt dat het nuttig is om cultuurpaleizen te bouwen, ondersteund door een democratisch besluit en mooie beloftes.

Maar de nieuwe cultuurpaleizen zijn in feite lucratieve vastgoedprojecten met gegarandeerde huuropbrengsten vanuit de gemeentelijke cultuurbudgetten. Een betere investering dan een theater of een concertzaal bouwen was nauwelijks te bedenken in vastgoedland.

Bij de opgestelde begrotingen van de theaters en concertzalen komen de gemeentelijke cultuursubsidies op de grote hoop van de inkomstenkant. Dat is handig, want zo weet je dat er een vast bedrag beschikbaar is voor de stenen en voor het personeel. Nu het programmeringsbudget nog.

Dat budget wordt vastgesteld aan de hand van de ervaringen met de ticketverkoop en wat daarvan verwacht wordt. Daar kan zelfs aan verdiend worden door de horeca-inkomsten en een deel van de inkomsten uit de kaartverkoop af te romen, bijvoorbeeld in de vorm van de garderobetoeslag en partage-afspraken. Ook door commerciële verhuur en een risicoloos programma kun je voorkomen dat er een exploitatieverlies optreedt.

De programmering komt later wel

Met de geringe inkomsten uit de ticketverkoop als gevolg van de coronacrisis begint het drama zich te voltrekken. Veel podia komen met een groot begrotingstekort te zitten en kunnen hun vaste lasten niet meer betalen. Met de bijdragen die ze krijgen van de overheid kunnen ze niet eens de deuren openen.

Het betalen van huur en vast personeel is de grootste zorg. Men klopt bij de gemeente aan en hoopt op een extra ondersteuning. De programmering zien ze later wel. De cultuurbudgetten gaan eerst naar de tekorten in de exploitatie.

Met het huidige verdienmodel betekent dit dus dat de artiesten of producenten het grootste deel van deze rekening gaat betalen. Wie er zo gek is om voor een grijpstuiver te komen spelen en zelf het financiële risico durft te dragen, wordt geboekt.

Pianiste Iris Hond bij een optreden in Het Concertgebouw, zonder publiek vanwege het coronavirus. Het optreden was online te bekijken. Beeld Hollandse Hoogte/ANP
Pianiste Iris Hond bij een optreden in Het Concertgebouw, zonder publiek vanwege het coronavirus. Het optreden was online te bekijken.Beeld Hollandse Hoogte/ANP

Als het financieringssysteem van deze podia niet verandert, zal een groot aantal van de ongeveer tweehonderd theaters en concertzalen in Nederland verdwijnen, ongeacht de steun die ze nu extra krijgen.

Wat overblijft is een karig en eenzijdig aanbod

Het merendeel van het culturele aanbod dat bij deze podia geprogrammeerd wordt, is namelijk niet gesubsidieerd. Dat aanbod zal met het nieuwe normaal langzaam verdwijnen. Want wie gaat zonder overheidsondersteuning of andere financiële garantie het risico nemen zonder enig vooruitzicht dat de productie minimaal kostendekkend is?

Wat je overhoudt zijn tweehonderd podia in Nederland, die als ze niet verdwijnen alleen nog gesubsidieerde gezelschappen kunnen programmeren. Een karig en eenzijdig aanbod, inhoudelijk aangestuurd door overheid en cultuurfondsen.

Nu de minister komt met een extra financiële injectie is het de vraag of die alleen gebruikt gaat worden voor de exploitatietekorten van deze podia.

Het zal echt nodig zijn om deze extra ondersteuning te oormerken voor de programmering. Anders zal het merendeel van het geld verdwijnen in de stenen en het personeel.

Kunstenaars hebbent dan het nakijken en zullen hun eigen boontjes moeten doppen.

Lees ook:

Nieuw steunpakket voor cultuursector

Het kabinet trekt 482 miljoen extra uit voor kunstenaars en culturele instellingen om de coronacrisis het hoofd te bieden.

Dichte musea, lege concertzalen: Europa worstelt met de cultuurverschraling

Dichte musea, lege concertzalen. Te midden van de corona-epidemie benadrukt heel Europa hoe belangrijk de kunsten zijn. Landen trekken miljarden uit om hun cultuursector overeind te houden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden