null Beeld

Brief van de hoofdredactieCees van der Laan

Excuses voor slavernij? Die horen nu te komen

Voor de zekerheid checkte ik het nog even in ons trouwalbum. Inderdaad. We trouwden midden jaren tachtig in het Amsterdamse West-Indisch Huis. De symboliek van dit gebouw, het slavernijverleden van dit monumentale pand, ontging mij destijds. Ook ontging mij de symboliek dat wij werden getrouwd door een Surinaams-Nederlandse trouwambtenaar. Toen ik haar foto gisteren terugzag in ons trouwalbum, herinnerde ik mij dat zij in haar toespraak refereerde aan dat nu bittere verleden van de West-Indische Compagnie. Wij luisterden beleefd, het ging het ene oor in en het andere weer uit. We waren er verder niet mee bezig. Das war einmal.

Dat is tegenwoordig heel anders. De vraag of er excuses voor het Nederlandse slavernijverleden moet worden aangeboden leeft volop. In zijn recente opinieartikel bij ons in de krant stipte oud-politicus, schrijver en theatermaker John Leerdam juist de prominente rol aan van de West-Indische Compagnie bij het leveren van tot slaaf gemaakte mensen in Afrika aan onder andere Suriname. Vanuit het gebouw dus, waar later zoveel huwelijken zijn gesloten.

Etnische achtergrond

Leerdam reageerde op de verhalen van Trouw-redacteur Eric Brassem naar de vraag of er excuses moeten worden aangeboden voor het slavernijverleden van Nederland. Deze verhalen stonden in de krant van vrijdag 12 februari. In zijn onderzoek was veel aandacht voor een opiniepeiling van I&O research, in opdracht van Trouw. Daaruit bleek dat een kleine meerderheid (55 procent) van de bevolking vindt dat voor het slavernijverleden geen excuses moeten worden aangeboden, 31 procent vindt van wel. Als je de cijfers opsplitst naar etnische achtergrond, gaapt er een grote kloof. Dan vindt 62 procent van de autochtone Nederlanders excuses niet nodig, maar 70 procent van de mensen met een Surinaamse of een Antilliaanse achtergrond juist wel.

Eric Brassem was zelf met dit idee voor een opiniepeiling gekomen, naar aanleiding van de onderzoeken in Amsterdam en Rotterdam naar het slavernijverleden van deze steden. De gemeente Amsterdam wil excuses aanbieden bij de komende slavernijherdenking, Rotterdam overweegt dat. De Rotterdamse burgemeester Aboutaleb maakte zich eerder sterk voor nationale excuses door de regering.

De publicatie van ons opinieonderzoek leidde tot veel publiciteit in andere media. Gevraagd of het kabinet namens de staat Nederland excuses moet aanbieden, antwoordde premier Rutte ontkennend. Vanwege “het risico dat een debat hierover juist de tegenstellingen in Nederland aanjaagt’’, meende hij. Ook had hij ‘als historicus’ moeite met excuses maken voor iets wat 150 jaar geleden is gebeurd. CDA-lijsttrekker en minister van financiën Wopke Hoekstra dacht er gelijkluidend over. Ze onderstreepten daarmee een ander onderdeel van het opinieonderzoek dat naarmate mensen behoudender zijn, ze excuses voor het slavernijverleden niet nodig vinden.

Toch valt niet uit te sluiten dat de politiek zeer behendige premier Rutte uiteindelijk wel overstag gaat – als hij dan nog premier is. Inmiddels is een ‘Adviescollege dialooggroep slavernijverleden’ door minister Kajsa Ollongren aan het werk gezet en daarin komt de vraag of er excuses moeten worden aangeboden zeker aan bod. Als het aan John Leerdam of Kathleen Ferrier ligt, gematigde ex-politici van het politieke midden, zal dat zeker moeten gebeuren. Ferrier: “Ik vind excuses aanbieden belangrijk, omdat je daarmee je eigen positie relativeert en de ander op de voorgrond plaatst”. Zo is het maar net.

Trouw-hoofdredacteur Cees van der Laan schrijft wekelijks over de discussies op de redactie en de keuzes van de krant.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden