Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Europese machtspolitiek is nu noodzakelijker dan ooit

Opinie

Rob de Wijk

Rob de Wijk © Foto: Jörgen Caris
COLUMN

De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Pompeo waarschuwde vorige week in verschillende Europese hoofdsteden geen spullen van Huawei te kopen, omdat daarmee China een te grote invloed in Europa zou krijgen. 

Hij waarschuwde ook voor de ondermijnende activiteiten van Rusland en hij trachtte Europese leiders te verenigen achter zijn plan om Iran verder onder druk te zetten.

Lees verder na de advertentie

Het was een reis die hoopvol zou moeten stemmen, omdat hier een Amerikaanse minister aan het werk was die de bondgenoten trachtte te verenigen, het Amerikaanse leiderschap bevestigde en de westerse wereld­orde versterkte. Afgelopen december nog had hij in Brussel gemeld dat Amerika zijn bondgenoten niet in de steek zal laten en de leider wil zijn van een nieuwe liberale wereld waarin de internationale instituties zich moeten aanpassen. Zo mocht volgens Pompeo de EU de belangen van de Brusselse bureaucraten niet langer boven die van de Europese burgers stellen. En zijn baas, president Trump, had al herhaalde malen duidelijk ­gemaakt weinig warme gevoelens voor de Navo te koesteren.

Trump moet weten dat aan toegang tot de EU een prijskaartje hangt

Doe mij dan maar de uitspraken van onze eigen premier Rutte, vorige week in Zurich. Hij erkende dat het multilaterale stelsel verre van volmaakt is. Maar in plaats van de aanval op de instituties te openen, wilde hij die versterken. Ik was blij met zijn opmerking dat Europa realistischer, minder zelfgenoegzaam en naïef moet zijn. Ik vind al heel lang dat de EU een machtspolitieke factor kan zijn en Trump duidelijk moet maken dat aan markttoegang tot het grootste handelsblok ter wereld een prijskaartje hangt.

Europees antwoord

Europese machtspolitiek is mogelijk. Misschien niet met een Europees leger, maar wel met een gemeenschappelijk buitenland- en veiligheidsbeleid, gebaseerd op economische macht. Dat is nu noodzakelijker dan ooit. We worden inderdaad steeds afhankelijker van gas uit Rusland en voor onze digitale economie van China. Dat leidt tot ongezonde afhankelijkheden die een Europees antwoord vereisen. Op dit soort uitdagingen eiste Pompeo ook een antwoord.

Opmerkelijk genoeg was de boodschap van Rutte en Pompeo in de kern gelijk: versterken van de Atlantische samenwerking, samen de uitdagingen bepalen en samen met antwoorden komen.

Maar als gevolg van alle anti-EU en anti-Navo retoriek is mij niet duidelijk welke rol de Amerikanen zien voor deze organisaties, die juist de uitdrukking zijn van samenwerking. Deze organisaties zijn de enige die een gezamenlijk antwoord op de grote uitdagingen van deze tijd kunnen formuleren. Bovendien is het mij onduidelijk of de Amerikanen de waarden delen waarvoor deze organisaties staan.

Pompeo’s reis richtte zich immers vooral op landen als Hongarije en Polen. Over hun democratische gehalte bestaat gerede twijfel. Hongarije is door de Freedom House democratie-index afgewaardeerd van vrij naar deels vrij. Zo’n land wil je eigenlijk niet in de Europese Unie hebben. En je wilt geen leider die juist met dat land een bijzondere relatie aangaat.

Zolang de Amerikanen de instituties van hun bondgenoten niet respecteren wordt het lastig om, zoals Rutte zei, te voorkomen dat de trans-Atlantische band zwak of achterhaald wordt, terwijl een sterke band, gezien de enorme uitdagingen die op ons afkomen, juist hard nodig is.

Columnist Rob de Wijk schrijft wekelijks over internationale verhoudingen.

Deel dit artikel

Trump moet weten dat aan toegang tot de EU een prijskaartje hangt