null

OpinieRusland

Europa, voorkom bloedvergieten in Oekraïne

Het is immoreel om Oekraïners te ‘steunen’ als Europa niet echt te hulp wil schieten bij een inval van Rusland, stelt voormalig topdiplomaat Ed Kronenburg.

Ed Kronenburg

Het eerlijke verhaal richting de Oekraïners is dat zij er volstrekt alleen voor zullen staan als er een oorlog met Rusland uitbreekt, alle waarschuwingen aan Poetin ten spijt. Biden dreigt Rusland met zware economische sancties als het onverhoopt zo ver komt. In andere woorden: ga je gang, maar je betaalt wel een prijs. Voor de Europese Unie ligt het niet veel anders; in haar gereedschapskist zitten alleen sancties.

Alleen de VS zouden geloofwaardig militaire druk kunnen uitoefenen. De EU zit nog in het nadenkstadium over slechts vijfduizend – vooralsnog ‘papieren’ – soldaten. De Hoge Vertegenwoordiger Borrell suggereerde recentelijk een crisisinterventiemacht van die omvang op te richten. Dat steekt povertjes af bij de meer dan 100.000 Russische militairen die zich al aan de grens met Oekraïne hebben verzameld.

Poetin weet dat hij in feite vrij spel heeft en voert de druk op. Afgelopen week werden de voorwaarden bekend waaronder hij over de crisissituatie met de VS en Navo wil praten: geen Navo-lidmaatschap voor Oekraïne en Georgië, geen Navo-activiteiten in Oost-Europa. Onacceptabele eisen, en dat is waarop Moskou hoopt, want het is een mooi voorwendsel om Oekraïne binnen te trekken.

Lidmaatschap van de Navo is niet realistisch

Alle hoofdrolspelers in dit conflict, inclusief Oekraïne zelf, weten dat een lidmaatschap van de Navo niet realistisch is. Alle Navo-verklaringen en gewekte verwachtingen veranderen daar niets aan. Al in maart 2016 verklaarde toenmalig voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker, ‘dat Oekraïne de komende 20 tot 25 jaar zeker geen lid kan worden van de EU en ook niet van de Navo’. Hij durfde hardop te zeggen wat velen ook nu nog denken. Op de Navo-top in april 2008 (in Boekarest) en op die in juni van dit jaar (in Brussel) is weliswaar stellig verklaard dat Oekraïne en Georgië lid zullen worden. Maar het bijbehorende actieprogramma ter voorbereiding wordt hun nog steeds onthouden.

Poetin was in 2008 voor een bijeenkomst van de toen nog actieve Navo-Rusland Raad, volgend op de Navo-top. Hij zou zich ‘ontfermen’ over de Krim en Oost-Oekraïne, mocht Oekraïne Navo-lid worden. Zoals bekend heeft hij dat moment niet afgewacht. Toen begin 2014 de pro-Russische president Jenoekovitsj na de Maidan-protesten in Kiev de benen nam, annexeerde Poetin de Krim en kregen de Oost-Oekraïense separatisten zijn steun.

Een preventieve zet op het geopolitieke schaakbord, omdat invloed in Oekraïne de ‘pivot’ is die bepaalt of Rusland een Euro-Aziatische wereldmacht is, of alleen een Aziatische. Waar de voorkeur naar uitgaat, moge duidelijk zijn. Poetin zegt dan ook dat het hem niet gaat om (het inmiddels hypothetische) Navo-lidmaatschap van Oekraïne, maar om de Navo ín Oekraïne.

Immoreel

Door militaire samenwerking met Oekraïne in combinatie met Amerikaanse wapenleveranties, probeert het Westen de drempel te verhogen voor een Russische interventie. Maar de krachtsverhoudingen zijn van dien aard dat Oekraïne geen schijn van kans heeft. Dat geven de Oekraïense generaals ook toe. Een mogelijk conflict zal daarom alleen meer bloedvergieten opleveren.

Het is immoreel om onder die omstandigheden Oekraïense militairen het veld in te sturen. En het is ook immoreel om Oekraïners verbaal aan het lijntje te houden en militair te steunen in de wetenschap dat je ze uiteindelijk niet te hulp wil en/of kan schieten. Er zit daarom niets anders op dan te proberen de spanningen te reduceren en de partijen aan tafel te krijgen.

De EU heeft daarbij zeker een rol, in de persoon van president Macron, als Frankrijk op 1 januari het EU-voorzitterschap op zich neemt. Want dit is vooral een probleem dat op het Europese bordje ligt en niet op het Amerikaanse. Wij draaien voor eventuele gevolgen op. De situatie doet in sommige opzichten helaas denken aan de Sovjetinval in Hongarije in 1956. Ook toen keek het Westen toe. Wat is er nog nodig voordat Europa beseft dat wij in dit tijdsbestek voor onze veiligheid in geleende tijd leven?

Lees ook:

Oekraïne is vuurdoop voor buitenlandbeleid nieuwe Duitse regering

De Europese leiders vergaderden gisteren in Brussel onder meer over de situatie in Oekraïne. De Russische dreiging vormt meteen een vuurdoop voor het buitenlandbeleid van de nieuwe Duitse regering.

Waarom ligt Oekraïne toch zo gevoelig bij Poetin?

Het onderwerp Oekraïne raakt in het Kremlin altijd een gevoelige snaar. Waar komt dat sentiment vandaan?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden