Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Europa kan niet blijven leunen op de Amerikanen, ze moet volwassen worden

Opinie

Stevo Akkerman

© Trouw
Column

In Nederland hadden we Hemelvaart, maar elders was het minder rustig: het leek alsof in één etmaal alle resten van de na-oorlogse wereldorde het raam uitvlogen. 

Iraanse en Israëlische raketten vlogen door het Syrische luchtruim, Saudi-Arabië liet weten koste wat kost kernwapens te willen als Iran zijn nucleaire programma weer oppakt, binnen Iran brak een publiekelijk conflict uit tussen geestelijk leider Khamenei en president Rouhani over het handhaven van het atoomakkoord na de mokerslag van Trump, en Trump zelf heette drie vrijgelaten Amerikanen uit Noord-Korea welkom, preluderend op een atoomdeal met Kim Jong-un en daarmee op een Nobelprijs voor de vrede, terwijl in Washington duidelijk werd dat zijn nieuwe luitenants (veiligheidsadviseur Bolton, minister van buitenlandse zaken Pompeo) gewoon aansturen op regime change in Teheran, alsof die eerdere editie in Irak niet tot nadenken zou moeten stemmen.

Lees verder na de advertentie

En in die veel te lange zin ontbrak dan nog een belangrijk element: de ontreddering in Europa. Noch de vleierij van Emmanuel Macron, noch de redelijkheid van Angela Merkel, noch de jovialiteit van Boris Johnson had Trump kunnen vermurwen; wat hem betreft konden ze doodvallen. Wat nu, Europa? Schuilend achter een dikke boom kijkt het toe hoe de andere jongens op het schoolplein elkaar verrot slaan, en nergens is een meester of juf te bekennen. Ik bedoel dat niet zo schamper als het klinkt, het is geen verwijt, maar een ontnuchterende beschrijving van de werkelijkheid. We kunnen wel van de EU, in dit geval inclusief de Britten, eisen dat zij machtiger is dan ze is, maar dat is een hopeloze exercitie.

We kunnen wel van de EU, in dit geval inclusief de Britten, eisen dat zij machtiger is dan ze is, maar dat is een hopeloze exercitie.

Iets anders is of we niet moeten constateren dat voor de EU de tijd is gekomen veel meer een eigen positie in te nemen, onafhankelijk van de VS, te beginnen door Trump te trotseren in zijn ramkoers tegen Iran. Ik denk dat dat zo is, zelfs al zou Trump een ééntermijnspresident blijken te zijn, maar het is een ambitie die de nodige complicaties oplevert en waarvoor een prijs zal moeten worden betaald. Grootste struikelblok is, zoals altijd, de spanning tussen het nationale en het overkoepelende belang; als Europa verdeeld is, zoals ten tijde van de Irak-oorlog, daalt zijn diplomatieke gewicht navenant. 

Vervolgens zijn er de economische belangen. De Amerikanen spelen op dat vlak armpje-drukken, zowel als het gaat om handelsverdragen als om de sancties tegen Iran, en Europa is per definitie de zwakkere partij. Willen wij het nucleaire akkoord met Iran instandhouden, dan krijgen Europese bedrijven moeilijkheden met de VS – is de politiek bereid daar iets tegenover te stellen? En tenslotte, meer op de lange termijn: kan Europa zichzelf militair verdedigen als de band met de VS losser wordt, zoals onvermijdelijk zal gebeuren?

In de Trouw-serie ‘Kop op, Europa’ werd ons vanuit verschillende continenten toegeroepen dat Europa volwassen moest worden, door niet meer automatisch op Amerika te leunen. Zelfs als we dat zelf niet zouden willen, dan dwingt de nieuwe wereldorde ons er wel toe. Of de wanorde, zo u wilt.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de 'keiharde nuance' en het 'onverbiddelijke enerzijds-anderzijds' preekt. Lees hier meer van zijn columns.

Lees ook: Europa kan niet zomaar afstand nemen van Trump

De standpunten over het klimaat of Iran mogen dan verschillen, voor hun veiligheid willen Europese landen niet zonder de VS.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

We kunnen wel van de EU, in dit geval inclusief de Britten, eisen dat zij machtiger is dan ze is, maar dat is een hopeloze exercitie.