CommentaarHolocaust

‘Europa, blijf praten over het verleden’

Vijfenzeventig jaar na de bevrijding van Auschwitz is het debat over de Holocaust en de Tweede Wereldoorlog springlevend. Polen dreigde onlangs met een boycot van het Holocaust Forum in Jeruzalem. Daar herdenken eind deze maand zo’n veertig wereldleiders de bevrijding van dit vernietigingskamp. De Poolse president Duda is verbolgen over het feit dat zijn Russische collega Poetin wél een toespraak mag houden, en hij niet.

Op de achtergrond speelt het conflict tussen Moskou en Warschau over de betekenis van het Molotov-Ribbentroppact, het niet-aanvalsverdrag tussen Hitler en Stalin uit 1939. In een geheim protocol, dat pas in 1989 werd geopenbaard, verdeelden de sovjets en de nazi’s het oosten van Europa. De EU nam afgelopen jaar een resolutie aan waarin dit pact werd bestempeld als wegbereider voor de Tweede Wereldoorlog. In die resolutie werd het huidige Rusland gekapitteld voor zijn ‘verwringen van historische feiten’ en ‘witwassen van misdaden’ van het communistisch regime. De Russen, die het document vorig jaar trots tentoonstelden, zien het daarentegen totaal niet als een duivelsverbond, maar als een destijds onvermijdelijke stap omdat Frankrijk en Engeland passief bleven tegenover de nazi’s.

Een boycot is niet het juiste middel

Deze diplomatieke rel toont niet alleen de actualiteit van de geschiedenis, maar ook de onverwerkte pijn van de erfenis van de nazi-heerschappij en de daaropvolgende decennia communistische overheersing van Oost-Europa. Ook legt de ruzie de totaal verschillende gezichtspunten op een gedeeld Europees verleden bloot.

Het is daarom van het grootste belang dat over dit gedeelde verleden serieus debat mogelijk blijft, op basis van feiten. Nog niet eens zo lang geleden, vlak na de toetreding van Oost-Europese lidstaten in 2005, verwierp het Europees parlement nog met grote meerderheid eenzelfde resolutie over het belang van het Molotov-Ribbentroppact. Zo lastig is het dus voor West-Europeanen om het historisch lot van de oosterburen, met name Polen, in te voelen. Het land kent een traumatisch verleden van bezetting en opdeling. Wat overigens niet helpt bij het ontstaan van wederzijds begrip, is dat het huidige nationalistische regime in Warschau zelf een rigide kijk op het verleden predikt. Zo is er een wet ingevoerd die het strafbaar maakt om over Poolse medeplichtigheid aan de Holocaust te spreken.

Polen verdient de steun van Europa wanneer het blijft hameren op het historisch belang van de Poolse opdeling en communistische overheersing. Maar een boycot van zo’n belangrijke Holocaust-herdenking is niet het juiste middel. Juist in tijden waarin anti-semitisme nog altijd heerst, moet Europa over het verleden en de lessen die daaruit volgen, in gesprek blijven. 

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden