null Beeld

OpinieCommentaar

EU, trek alles uit de kast totdat Protasevitsj weer vrij man is

Woorden schieten tekort om de ongekend brutale arrestatie van de Wit-Russische journalist en activist Roman Protasevitsj te beschrijven. Dat vraagt ook om ongekende sancties, die Wit-Rusland moeten dwingen tot vrijlating, liefst van alle politieke gevangenen.

Protasevitsj en zijn vriendin werden zondag uit een vliegtuig geplukt, dat door een Wit-Russisch gevechtsvliegtuig onder valse voorwendselen was gedwongen te landen in Minsk. Staatskaping, luchtpiraterij, staatsterreur – de veroordelingen in Brussel, Washington en ook Den Haag buitelden over elkaar heen. Het belangrijkste is nu dat deze woorden omgezet worden in daden, die ervoor zorgen dat de jonge dissident en zijn vriendin ongeschonden het land uitkomen.

Dat is nog geen sinecure, al weet de Europese Unie inmiddels welke strafmaatregelen werken en welke niet. Dat zei ook minister Sigrid Kaag, zelf een ervaren diplomate, die dinsdag het stokje op Buitenlandse Zaken overnam van haar collega Blok. Hooggeplaatste personen in een dictatoriaal regime zijn vaak gevoelig voor sancties die hun bewegingsvrijheid ondermijnen, zoals een reisverbod en beslag op hun bankrekeningen. Dankzij Nederlandse inspanningen, met name van Kamerlid Sjoerdsma van D66, is er sinds 2019 de Europese Magnitsky-wetgeving. Daarmee kan de EU mensenrechtenschenders wereldwijd aanpakken. Het is een vorm van publieke veroordeling die machthebbers hun gekoesterde privileges ontneemt.

Wrede onderdrukking

In dit geval is dat niet genoeg. Tegen tientallen hooggeplaatste Wit-Russen, onder wie president Loekasjenko, en hun bedrijven lopen al Europese sancties zoals het bevriezen van banktegoeden. Die kwamen er vorig jaar na het wreed onderdrukken van demonstraties en de frauduleus verlopen verkiezingen.

Wit-Rusland en zijn beschermer en broodheer Rusland moeten ook economisch harder aangepakt worden met sancties. De directe Russische betrokkenheid bij dit incident moet nog bewezen worden, maar de verwevenheid van de Russische en Wit-Russische krijgsmacht en veiligheidsdiensten laten weinig reden voor twijfel dat Moskou hier op z’n minst van wist. Het isoleren van de Wit-Russische vliegmaatschappij Belavia is een eerste stap. Sancties in de olie- en gassector zijn ook mogelijk. Een deel van het Russische gas bereikt Europa via Wit-Rusland, en de afhankelijkheid is wederzijds. Het zal moeilijk zijn geheel te vermijden dat de bevolking last krijgt van economische sancties, zeker als het regime tegenmaatregelen neemt en bijvoorbeeld Europese goederen boycot. Daarom past hier ook stille diplomatie, waarbij Europese regeringen, liefst met Duitsland voorop, nog grotere druk op Moskou en daarmee op Minsk uitoefenen.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden