OpiniePlasticlobby

EU-belasting op plastic is misleidend

We zijn alleen maar op papier bezig het gebruik van plastic terug te dringen, zoals nu weer met een plastictaks in de EU, aldus Math Oehlen, voormalig gemeentelijk beleidsambtenaar.

Voor de financiële dekking van het economisch herstelplan hebben de Europese leiders besloten onder meer een belasting in te voeren op niet-recycleerbaar plastic. Dat klinkt voor het milieu geweldig, maar zal het niet zijn. Er is wederom een boekhoudkundig systeem in de maak dat slechts op papier milieuwinst suggereert.

Het begint al bij de misleidende term ‘belasting’ in het akkoord dat na lang onderhandelen op 21 juli in Brussel werd bereikt. Die belasting is helemaal niet in de maak. Europa zal de contributies die landen aan Brussel moeten betalen gaan relateren aan recycleresultaten; dat is iets anders. Plastic zelf wordt niet belast. In de markt is er dan ook geen enkele aansporing om tot minder plastic te komen, anders te produceren en te verpakken. Hooguit worden landen aangespoord om hoge recyclescores te overleggen. Dat gaat vooral leiden tot boekhoudkundige lenigheid, niet tot echte doelmatigheid.

Nauwelijks zinvol

Deze scepsis kan nu al onderbouwd worden aan de hand van de recycledoelstellingen die enkele weken geleden trots door staatssecretaris Stientje van Veldhoven (infrastructuur en waterstaat) naar de Tweede Kamer zijn gestuurd. We weten inmiddels dat het grootste gedeelte van het ingezamelde plastic bestaat uit een nauwelijks zinvol te recyclen plastic mix, in vakjargon DKR-350 .

In een van de bijlagen bij de doelstellingenbrief van de staatssecretaris wijst de Universiteit Wageningen er volkomen terecht op dat de hoge doelstellingen een politiek-juridische afweging nodig maken wat je mag meetellen of niet. De plastic mix (ruim 40 procent van alle ingezamelde plastic verpakkingen) is te laagwaardig om er fatsoenlijke producten van te maken. Hooguit kun je het gebruiken als vulmateriaal voor zogeheten dikwandige toepassingen: de spreekwoordelijke zwarte parkbankjes, bermpaaltjes en oeverbeschoeiingen. De buitenkant wordt dan afgewerkt met iets betere kwaliteit.

Die producten worden niet gemaakt omdat er vraag naar is, maar worden met subsidie gemaakt om van afvalplastic af te komen. De paradox van deze kunstmatige markt is dus dat men aan de voorkant van de keten minder consumptie suggereert, terwijl het aan de achterkant een grotere consumptie van inferieure plastic producten noodzakelijk maakt. Sterker, zo signaleerde de non-profitorganisatie Plastic Soup Foundation, die recycling is een legitimatie om de plasticconsumptie ook aan de voorkant op peil te houden.

De plastictaks

Het is gewoon een uitermate slim verkocht narratief van de plasticlobby. Die wordt juist door groene denkers met een roze bril gedragen. De wethouder die op aanraden van zijn afdeling groene inkoop zich plastic parkbankjes laat aansmeren moet dus weten dat hij volop meewerkt aan de plasticlobby. Tijd om de kleurtjes in de bril weg te laten en gewoon de allerscherpste op te zetten. De voorspelbare verwijzing van de lobby naar de zegeningen van chemische recycling gaat eraan voorbij dat nog nergens een wetenschappelijke onderbouwing kan worden overlegd van milieuwinst bij deze verwerkingsmethode, bijvoorbeeld ten opzichte van het omzetten van afvalplastic in warmte en elektriciteit. Wereldwijd! Voor een techniek die al decennia bestaat en dé oplossing zou moeten zijn.

Realiteit is dat er meer energie in dat proces moet dan dat er bespaard wordt. Diverse Europese milieuorganisaties wezen daarop. Kortom: de plastictaks is pas een plastictaks als door de Nederlandse overheid zelf het gebruik van plastics per kilogram wordt belast. De kern van het vraagstuk is immers niet het gebrek eraan, maar het teveel. Maak dus het gebruik duurder; verbied het hier en daar. Dat sluit laagwaardige nonsenstoepassingen uit en focust op hoogwaardig materiaal. En recycleer minder in plaats van meer. Dat resulteert in een zuiniger in plaats van een uitdijend systeem.

Lees ook:

Waarom je plastic vaak gewoon weer in de vuilniszak mag gooien

Steeds meer gemeenten stoppen met het apart inzamelen van plastic, blik en drankverpakkingen. Heeft afval scheiden dan geen nut?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden