null Beeld

OpinieCommentaar

Etnisch profileren vereist een échte aanpak, niet de klungelige Amsterdamse

Het is slechts een proef, maar toch. Sinds een paar dagen wordt in een aantal Amsterdamse wijken preventief gefouilleerd. De politie houdt – als het goed is – heel willekeurig voorbijgangers staande om hun broekzakken te controleren op wapens. Dat ‘als het goed is’, daar zit ’m de kneep. Want hoe willekeurig zal dat fouilleren eraan toegaan?

Op zich is het een te verdedigen maatregel

Preventief fouilleren is een fors middel. Zonder aanwijzingen dat iemand zich schuldig heeft gemaakt of zich schuldig dreigt te maken, worden mensen bevoeld. Er is eerder met preventief fouilleren geëxperimenteerd zonder dat het echt iets opleverde, maar toch is het een te verdedigen maatregel. Wapenbezit en de gewelddadige criminaliteit die daaruit voortvloeit is een groot probleem in de hoofdstad. Al langer bestaan er grote zorgen over jongeren die met wapens rondlopen. Die wapens moeten van de straat.

Een van de risico’s van preventief fouilleren, zo benadrukken tegenstanders van het middel keer op keer, is dat het leidt tot etnisch profileren. Vorig jaar liet onderzoek zien dat iets meer dan 40 procent van de mannen met een niet-westerse achtergrond op straat in Amsterdam door de politie werd aangesproken, terwijl dat bij slechts 22 procent van de witte mannen gebeurde.

Hoe kan ervoor worden gezorgd dat er preventief wordt gefouilleerd zónder dat er etnisch wordt geprofileerd? Hoe kan worden gegarandeerd dat er willekeurig wordt gefouilleerd? In Amsterdam wordt daarvoor een uitermate dubieus middel ingezet. Het stadsbestuur nodigde gewone burgers uit om als waarnemers bij de fouilleeracties aanwezig te zijn.

De eerste 45 burgers die zich meldden, zijn vervolgens geselecteerd. Hoe dat waarnemen eruit moet zien: geen idee. De burgerwaarnemers, die op geen enkele wijze zijn gecheckt, krijgen geen instructies en er is geen protocol voor hun handelen.

Begrijpelijk dat de politiebonden boos zijn

Dat is niet uit te leggen. Etnisch profileren laat zich heel moeilijk waarnemen: het voltrekt zich in de hoofden van de agenten, die zich er vaak waarschijnlijk amper bewust van zijn. Dat laat zich niet zomaar oplossen door de inzet van een klungelig opgetuigd groepje burgerwaarnemers. Bovendien getuigt de inzet van die waarnemers van wantrouwen jegens de agenten. Het is dan ook begrijpelijk dat de politiebonden er boos over zijn.

Tegelijkertijd is etnisch profileren een ernstig probleem dat een goede aanpak verdient. Laat het Amsterdamse stadsbestuur, dat in deze kwestie vanuit het land nauwlettend wordt gevolgd, want Amsterdam is niet de enige stad met een wapenprobleem, een echt plan van aanpak optuigen om etnisch profileren bij de politie goed in kaart te brengen en om het te doorbreken. En doe dat vooral sámen met de politie.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden