null Beeld Werry Crone
Beeld Werry Crone

ColumnBart Zuidervaart

Ervaren Kamerleden zijn essentieel, stop met die doorgeslagen vernieuwingsdrang

Parlementaire enquêtes draaien steeds minder om waarheidsvinding en steeds meer om rouwverwerking, zei staatsrechtgeleerde en oud-senator Joop van den Berg in 2013. Het was het jaar waarin de Tweede Kamer begon aan het grote onderzoek naar het fiasco met de Fyra. Bij aanvang van die enquête was al duidelijk dat die Italiaanse flitstreinen nooit in Nederland zouden gaan rijden. Wat restte, was gezamenlijk verdriet over de weggegooide miljarden euro’s.

De parlementaire enquêtes die nu in aantocht zijn, botsen – gelukkig – met die vaststelling van Van den Berg. Het onderzoek naar de gaswinning in Groningen is hard nodig, omdat op cruciale vragen nog altijd geen antwoord gekomen is. Bijvoorbeeld: waarom besloot het kabinet in 2013 juist meer gas op te pompen, vlak nadat Huizinge was opgeschrikt door een heftige schok van 3,6 op de schaal van Richter? Bewoners in het aardbevingsgebied snakken naar opheldering.

Het besluit over de toeslagenaffaire was onvermijdelijk

Vorige week, op de allerlaatste officiële werkdag van de huidige Tweede Kamer, viel het onvermijdelijke besluit dat er ook een parlementaire enquête komt naar de toeslagenaffaire. Het mini-onderzoek onder leiding van CDA-Kamerlid Chris van Dam, dat uitmondde in de val van het kabinet, was beperkt vanwege tijdsdruk. Er liggen nog prangende kwesties, zoals het etnisch profileren door de Belastingdienst, de ontspoorde fraude-aanpak door andere overheidsdiensten en de rol van de Tweede Kamer zelf. Om hier inzicht in te krijgen, is er geen beter middel dan zo’n volwaardige enquête.

Toch is de samenloop van omstandigheden ongelukkig. Het is goed voorstelbaar dat de nieuwe Tweede Kamer zal besluiten om ook nog een parlementaire enquête te starten naar de wijze waarop het coronavirus is bestreden. De grootste naoorlogse crisis vraagt immers om de inzet van het machtigste wapen dat de Kamer heeft. In dit scenario lopen er straks dus drie parlementaire enquêtes naast elkaar. De belasting van de Kamer zal enorm zijn.

En daar doemt een probleem op. Over vier weken zijn de verkiezingen en zal de Kamer drastisch worden opgeschud. Het is een conservatieve schatting dat straks meer dan een derde van de Kamerleden wordt vervangen door nieuwkomers. Daarmee blijft de omloopsnelheid hoog, iets waarover voorzitter Khadija Arib al jaren moppert. Zij ziet het collectieve geheugen van de Kamer verder afbrokkelen.

Ervaren Kamerleden zijn essentieel

Het is geen toeval dat oudgedienden Renske Leijten en Pieter Omtzigt samen met onderzoeksjournalisten het toeslagenschandaal aan het licht brachten. Ervaren Kamerleden zijn essentieel, niet alleen voor het betere speurwerk, ook voor het inwerken van de nieuwe collega’s.

Fracties zijn de komende jaren twee, wellicht drie Kamerleden kwijt aan de parlementaire enquêtes. Dat moeten politici zijn die al een tijdje meelopen op het Binnenhof. Het betekent minder aandacht voor het begeleiden van de vele verse parlementariërs in hun belangwekkende, dagelijkse werk – het controleren van de regering en het maken van wetten.

Het is uitstekend dat partijen op jacht naar de waarheid grijpen naar de parlementaire enquête, maar laat ze dan eens stoppen met die doorgeslagen vernieuwingsdrang. Die combinatie is een recept voor teleurstellingen.

Bart Zuidervaart is chef van de redactie politiek. Hij schrijft wekelijks een column

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden