Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Er zijn geen goede argumenten tegen kweek van embryo's

Opinie

Wybo Dondorp en Guido de Wert

Een embryo van drie à vier weken. ©
Opinie

Het verbod op embryokweek bemoeilijkt het onderzoek naar nieuwe voortplantingstechnieken. Zo worden vrouwen en kinderen tot proefpersonen gemaakt, betogen Wybo Dondorp en Guido de Wert, die als ethici verbonden zijn aan de Universiteit Maastricht

Theo Boer en Arthur Alderliesten zijn tenminste consequent. Zij pleiten niet alleen voor handhaving van het verbod op het doen ontstaan van menselijke embryo's voor onderzoek, maar zeggen ook dat IVF voortaan zo moet worden uitgevoerd dat daarbij geen restembryo's ontstaan. Inderdaad, wie de huidige IVF-praktijk aanvaardbaar vindt, kan moeilijk beweren dat 'instrumentalisering' van menselijke embryo's een doorslaggevend argument tegen het maken van onderzoeksembryo's zou zijn.

Lees verder na de advertentie

Tegenstanders van opheffing van het verbod beweren vaak dat er wel een verschil is: IVF-embryo's, schrijven ook Boer en Alderliesten, 'zijn toch in principe gecreëerd vanuit de oprechte intentie dat zij kans maken geboren te worden'. Maar dat is een misvatting: het is van te voren duidelijk dat een groot deel van deze embryo's zelfs die kans nooit zal krijgen.

Afzien van instrumenteel gebruik van menselijke embryo's staat het streven naar een veilige en minimaal belastende voort­plan­tings­ge­nees­kun­de in de weg

Intussen heeft hun redenering wel een prijs: als het verbod gehandhaafd blijft, kunnen nieuwe voortplantingstechnieken niet goed op hun veiligheid worden onderzocht voordat ze in de kliniek worden geïntroduceerd. Zo worden vrouwen en kinderen tot proefpersonen gemaakt ter wille van de bescherming van embryo's. Het alternatief is afzien van verbeterde vormen van medische hulp bij voortplanting (wat ten koste gaat van mensen die voor het krijgen van kinderen van zulke hulp afhankelijk zijn) of wachten op de uitkomsten van onderzoek in landen met ruimere wetgeving (wat hypocriet als je dat onderzoek om morele redenen niet in eigen land wil toestaan).

Bovendien, als het ontstaan van rest-embryo's moet worden voorkomen, zal dat de verhouding tussen de kans op succes van IVF-behandeling en de belasting en risico's voor de vrouw negatief beïnvloeden. Kortom, afzien van instrumenteel gebruik van menselijke embryo's staat het streven naar een veilige en minimaal belastende voortplantingsgeneeskunde in de weg.

Hellendvlakredenering

Boer en Alderliesten vinden dat we die prijs als samenleving moeten betalen, omdat het doel nu eenmaal niet alle middelen heiligt. De kern van hun betoog is dat instrumentalisering van embryo's onvermijdelijk leidt tot instrumentalisering van andere 'kwetsbare' vormen van menselijk leven: gehandicapten, kinderen, ouderen, wilsonbekwamen. Ook die zouden we dan straks louter als middel voor van alles en nog wat kunnen gaan gebruiken.

Dat is een typische hellendvlakredenering: wie begint met A heeft straks geen argumenten meer tegen B. Maar waarom zou dat in dit geval zo zijn? Vrijwel niemand vindt dat embryo's van enkele dagen oud dezelfde mate van beschermwaardigheid toekomt als mensen. Mensen hebben recht op het hoogste beschermingsniveau dat we kunnen bieden, embryo's niet.

Natuurlijk, ze kunnen uitgroeien tot een mens en dat is een reden om ze met een zeker respect te behandelen. Maar vergeleken met die van mensen is hun morele status gering. Juist omdat we er in grote meerderheid zo over denken, wordt de huidige IVF-praktijk al sinds jaar en dag aanvaard, hebben we wetgeving die onder voorwaarden ruimte laat voor onderzoek met embryo's en doet vrijwel niemand moeilijk over het gebruik van spiraaltjes die de innesteling van embryo's in de baarmoeder verhinderen.

Dat alles heeft niet geleid tot een grotere bereidheid gehandicapten of wilsonbekwamen te offeren op het altaar van de vooruitgang. En er is geen enkele reden te verwachten dat dit na opheffing van het verbod op het maken van onderzoeksembryo's anders wordt.

Het (overigens door de wetgever als tijdelijk bedoelde) verbod moet van tafel. Het betoog van Boer en Alderliesten laat zien dat er geen goede argumenten zijn om dat nog langer tegen te houden.

Lees ook: De intenties van embryokweek zijn lovenswaardig, de consequenties niet

Het verbod op het kweken van embryo's is er niet voor niets, betogen Theo Boer, hoogleraar Ethiek van de zorg aan de Theologische Universiteit Kampen, en Arthur Alderliesten, directeur van de VBOK, de organisatie die zich inzet voor de bescherming van het ongeboren kind.

Deel dit artikel

Afzien van instrumenteel gebruik van menselijke embryo's staat het streven naar een veilige en minimaal belastende voort­plan­tings­ge­nees­kun­de in de weg