Column

Er moet geld worden verdiend, en altijd liever meer dan minder en liever nu dan straks

Beeld Trouw

Of het een gevalletje Hollands glorie is weet ik niet, maar dat Unilever kiest voor Rotterdam als locatie voor zijn hoofdkantoor wordt in Nederland duidelijk beleefd als een overwinning en in Groot-Brittannië als een nederlaag. 

Vorige week woedde er nog brand in de pindakaasafdeling van de Unilever-fabriek, voor mij op ruikafstand, maar nu kon de vlag uit: de buit was binnen. Zelden zal de komst van ‘enkele tientallen banen’ – aldus de schatting van de financiële topman van het concern – zulk groot nieuws zijn geweest.

Unilever zelf deed er alles aan het gewicht van het besluit te bagatelliseren, waarna analisten er in de beste kremlinologische traditie hun eigen interpretaties op loslieten. Was dit de beloning voor de Nederlandse afschaffing van de dividendbelasting à 1,4 miljard euro, waar Unilever samen met Shell zo op had aangedrongen? Dan hadden we het dus over het duurste banenplan aller tijden. Of was het een welverdiende straf voor de Brexit, nadat Londen eerder al het Europees Medicijnagentschap aan Amsterdam verloor? Dan konden de EU-haters dat in hun zak steken. Of was dit de zege van het Rijnlandse model? Dan zou de traditie van het sociale ondernemerschap het hebben gewonnen van de Angelsaksische focus op de aandeelhouder, iets waar onze economie alleen maar van zou kunnen opknappen.

NGO

Het was het Financieele Dagblad dat met deze verklaring kwam, verwijzend naar het maatschappelijk geweten van Unilever-baas Paul Polman, die zich ‘vanaf zijn eerste dag heeft verzet tegen aandeelhouders die zich blindstaren op snelle winst’. Het zou ook prachtig passen bij Polmans duurzame en menslievende ambities, hij ziet zijn bedrijf graag als ‘de grootste ngo ter wereld’ en zegt zich te laten inspireren door Gandhi, Mandela en Moeder Teresa. Klinkt dat al te mooi? Dat is het ook. Ik wil niet twijfelen aan Polmans intenties, en ik geloof zeker dat Unilever meer dan andere bedrijven probeert op verantwoorde wijze te produceren, maar hoe machtig Polman ook is, zijn manoeuvreerruimte is beperkt. Het economisch systeem waarbinnen hij moet opereren, tolereert goede bedoelingen, maar tot op zekere hoogte: er moet geld worden verdiend, en altijd liever meer dan minder en liever nu dan straks.

Dat bleek vorig jaar heel pijnlijk, toen buitenlandse investeerders Unilever wilden overnemen: er kon veel meer geld uit het bedrijf geperst worden, vonden zij. Om te voorkomen dat zij het bedrijf zouden enteren, zag Polman zich gedwongen zijn aandeelhouders flink te kietelen: kostenbesparingen, bedrijfsonderdelen weg, eigen aandelen inkopen, alles om het dividend op te krikken. Hij moet er echt buikpijn van hebben gehad, want begin dit jaar hield hij in New York een speech voor beleggers waarin hij zijn gehoor behoorlijk geselde. Hij sprak van ‘een botsing tussen hen die denken aan miljarden mensen in de wereld en enkelingen die zich bekommeren om een paar miljardairs’. Gandhi had het kunnen zeggen, maar die zat als ik me goed herinner niet in de Knorr-wereldsauzen.

Lees hier meer columns van Stevo Akkerman

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden