OpinieZorg

Er moet een nationaal onderzoeksfonds komen voor de ontwikkeling van betaalbare medicijnen

Stel een nationaal onafhankelijk onderzoeksfonds geneesmiddelen in om de afhankelijkheid van de farmaceutische industrie te verminderen, schrijven Henk van Gerven, Tweede Kamerlid SP en oud-huisarts, en René Bernards, professor moleculaire oncologie aan het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis. 

De betaalbaarheid van nieuwe dure geneesmiddelen staat onder druk. We kunnen constateren dat de marktwerking noch de onderhandelingen over de prijs door de overheid leiden tot een maatschappelijk aanvaardbare kostenontwikkeling. Wij roepen daarom de overheid op tot het instellen van een nationaal onafhankelijk onderzoeksfonds geneesmiddelen om de afhankelijkheid van de farmaceutische industrie bij de ontwikkeling, prijsstelling en het gebruik van medicijnen te verminderen.

De wetenschap is onmisbaar bij de ontwikkeling en productie van nieuwe geneesmiddelen. In toenemende mate vormt echter de prijsontwikkeling een bedreiging voor de toegankelijkheid tot deze medicijnen. De afgelopen jaren stegen de uitgaven voor dure geneesmiddelen met een half miljard euro naar 2,2 miljard, een jaarlijkse groei van 7,5 procent. Ook zien we dat de winstprikkel van de farmaceutische industrie geneesmiddelenonderzoek van maatschappelijk belang remt, en tevens de productie van geneesmiddelen tegen een eerlijke prijs hindert.

Winstmaximalisatie

Artsen en onderzoekers komen geregeld met voorstellen voor onderzoek naar nieuwe toepassingen van geneesmiddelen die het gebruik goedkoper en efficiënter kunnen maken. Er is vrijwel geen geld beschikbaar voor academische onderzoekers om dit soort onderzoek uit te voeren. Daardoor is dit onderzoek meestal afhankelijk van financiering door de industrie. Maar investeringen in onderzoek dat uiteindelijk leidt tot een lagere omzet, zijn niet aantrekkelijk. Winstmaximalisatie strijdt dan om voorrang met het maatschappelijk belang.

Wij pleiten daarom voor een nationaal onderzoeksfonds betaalbare geneesmiddelen. Met name in de latere fase van ontwikkeling van medicijnen is financiering vaak moeilijk te vinden. Als onafhankelijke financiering mogelijk wordt, kunnen patenten van deze geneesmiddelen in publieke handen blijven en kan winstmaximalisatie door de farmaceutische industrie worden tegengegaan. Ook biedt een dergelijk fonds meer ruimte voor onderzoekers om innovaties te bewerkstelligen.

Het fonds verdient zichzelf terug

Dit fonds kan op meerdere manieren tot besparingen leiden. Ten eerste kan hiermee onderzoek worden gefinancierd naar nieuwe toepassingen van geneesmiddelen waarvan het patent verlopen is. Ten tweede kan het gebruikt worden om onderzoek te financieren naar middelen waarvan de ontwikkeling door de farmaceutische industrie is stopgezet (dit is het lot van ongeveer een derde van de experimentele geneesmiddelen). Ten derde kan het gebruikt worden om onderzoek te financieren naar andere dosering van bestaande geneesmiddelen (lagere dosering, kortere behandelduur). Dit laatste kan relatief snel tot besparingen leiden. Tot slot kan onderzoek worden gefinancierd om te kunnen voorspellen of het zinvol is dure medicijnen aan patiënten voor te schrijven.

Het nationaal onderzoeksfonds geneesmiddelen is een tweesnijdend zwaard. Aan de ene kant bevordert het de ontwikkeling van geneesmiddelen die maatschappelijk gewenst zijn. Aan de andere kant leidt het tot kostenbesparingen door efficiënter medicijngebruik en het op de markt komen van nieuwe geneesmiddelen tegen een reële prijs. De kosten voor een dergelijk fonds verdienen zichzelf terug.

Steun in de politiek

In de Tweede Kamer is een motie van de SP en het CDA aangenomen om te onderzoeken welke voorwaarden nodig zijn om te komen tot een dergelijk niet-commercieel academisch ‘revolverend’ fonds. Er is niet alleen in de academische wereld steun voor een onafhankelijk onderzoeksfonds geneesmiddelen, maar ook binnen de politiek. Hoe eerder een dergelijk fonds van start kan gaan, des te beter. In het belang van de wetenschap en het betaalbaar houden van nieuwe geneesmiddelen voor de gezondheid van patiënten.

Medeondertekend door:

Christian Blank (professor oncologie-immunologie Nederlands Kanker Instituut), John Haanen (professor klinische oncologie Leids Universitair Medisch Centrum), Gabe Sonke (internist-oncoloog Antoni van Leeuwenhoek Borstkankercentrum), Dirk Slotboom (professor biochemie Rijksuniversiteit Groningen), Lukas Stalpers (professor radiotherapie Amsterdam UMC), Martin Buijsen (professor Gezondheidsrecht Erasmus Universiteit Rotterdam) en Casper van Eijck (professor Heelkunde Erasmus Medisch Centrum)

Lees ook: Wat er mis is met de geneesmiddelenindustrie (en met onszelf)

Oxycodonverslaving, peperdure patenten en farmaceutentrucs om apotheker en arts te verleiden: de pillenwereld wordt geplaagd door uitwassen. Farmacoloog en arts Adam Cohen gaat ze te lijf. ‘Laten we eerst naar onszelf kijken.’

Vrouwen krijgen te veel hartmedicatie, ontdekt het UMCG

Omdat het onderzoek naar behandeling van hartfalen hoofdzakelijk wordt uitgevoerd op mannen, krijgen vrouwen meer pillen dan ze nodig hebben.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden