OpinieColumn

Er komen ruzies. Doe het niet, Lodewijk!

De gunst van de kiezer is zo beweeglijk als een zwerm spreeuwen. Tijdens een crisis kun je dat goed zien. Hup, daar klonteren de bange vogels samen rond de leider die veiligheid en zekerheid biedt. En flits, daar gaan de complotdenkers naar de tegenpartijen die achterdocht verspreiden. Een week later ziet het patroon er weer anders uit. Crisispolitiek is geen partijpolitiek maar angstpolitiek. Dat levert aardige inzichten op.

Het compliment van de liberale premier dat Nederland diep-socialistisch is verwees naar de solidariteit en de behulpzaamheid die de bevolking tentoonspreidde, en naar de algemene instemming met de socialistisch aandoende greep van de overheid in haar diepe zakken. Het neoliberalisme had in de eerste weken van de crisis even he-le-maal afgedaan.

Vast aan de linkse heilsleer?

Toen minister Wopke Hoekstra had laten doorschemeren dat er geen grens zat aan zijn nationale goedgeefsheid, beseften de rentmeesters van het CDA en de ondernemers van de VVD met schrik dat ze ofwel vastzaten aan de linkse heilsleer van de krachtige overheid ofwel dat er snel een terugkeer naar de vrijemarkteconomie moest worden georkestreerd. Werkgevers helpen met subsidie plus ontslagrecht, werknemers helpen met subsidie en baanzekerheid en toch de economie vrijlaten?

De hoofden liepen om.

De zwerm spreeuwen, ziend hoezeer de succesvolle overheidsmaatregelen een ‘diep-socialistische’ trek blootlegden in het crisismanagement, had zich natuurlijk achter het oor kunnen krabben en zeggen dat het dus misschien tijd was naar ‘diep-socialistische’ partijen te zwenken. Dat is niet gebeurd. Of maar een heel klein beetje. Dat stelde toch teleur. Van veel kanten wordt geroepen om inniger samenwerking, om samensmelting zelfs van de linkse partijen, opdat daarmee het geheel meer wordt dan de som der delen. Dat was in het verleden bij het samengaan van de christelijke partijen in het CDA wel een tijdje gelukt, maar daar is de prik nu duidelijk af.

Beloftes van gratis voer

Kort voor de coronacrisis legden Asscher, Klaver en Marijnissen in de Tolhuistuin een soort van samenwerkingsintentieverklaring af. Niet erg overtuigend trouwens. Willen ze die verklaring nu met verwijzing naar de noodzaak van een sterke overheid in tijden van crisis nog eens herhalen? Willen ze die zwerm spreeuwen lokken met beloftes van gratis voer en een empathische leider?

Zolang ik als kiezer meeloop in de Nederlandse politiek heb ik talloze pogingen gezien om op links meer eenheid te zoeken. Lijstverbindingen, samenwerkingsprograms, informeel overleg. Allemaal vastgelopen in het drijfzand van amendementen en persoonlijke vetes. GroenLinks zelf is een fusiepartij van PPR, PSP, CPN en EVP. In 1972 hadden die partijen samen nog vijftien zetels, in 1986 bereikten ze een dieptepunt met drie zetels. In 1989 behaalde het collectief GroenLinks zes zetels, maar pas in 2017 was het aantal zetels (14) bijna terug op de oorspronkelijke hoeveelheid. Virtueel staan ze nu op zestien zetels.

Een lekke ton

Het electoraat van de Partij van de Arbeid is de afgelopen decennia weggespoeld als water uit een lekke ton met als bekend dieptepunt het aantal van negen zetels in 2017, tegenover het hoogtepunt van 53 (!) zetels in 1977. De SP had 25 zetels in 2006. In 2006 hadden de linkse partijen gezamenlijk 65 zetels. Nu virtueel: 42. Een zetel minder dan de VVD in zijn eentje. Kunnen de drie linkse partijen een brede en solide volkspartij op links vormen? De fabrieksarbeiders van de SP samen met de onderwijzers van de PvdA en de hoogopgeleide vegetariërs van GroenLinks? Ik heb er een hard hoofd in.

Van huis uit ben ik sociaal-democraat. Partij van de Arbeid. Ik ken de fouten en feilen van de partij, ik erger me er soms aan, ik heb weleens op een andere partij gestemd, maar de grondtoon is PvdA. In een samengaan met de andere linkse partijen zie ik niets. Eerst komt er een huiveringwekkend ellendige strijd om het leiderschap tussen Asscher en Klaver met de kansloze Marijnissen op de achtergrond. Dan komen interne ruzies en dan heeft de zwerm er genoeg van.

Doe het dus niet, Lodewijk.

Nelleke Noordervliet (Rotterdam, 1945) schreef meerdere romans, novelle’s en theaterstukken. In 2018 won ze de Constantijn Huygens-prijs voor haar gehele oeuvre. In haar column in Trouw bespiegelt ze tweewekelijks op de actualiteit. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden