Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Er is ook nog zoiets als vergeving

Opinie

Welmoed Vlieger

Welmoed Vlieger © Maartje Geels
column

Midden in het tumult rond het aftreden van Halbe Zijlstra belde mijn moeder. Ze worstelde met de enorme uitglijer van Zijlstra en moest even stoom afblazen. "Toch wel intrigerend hè, wat Rutte zei: dat er ook nog zoiets als vergeving is." 

Of Rutte het exact zo verwoord heeft weet ik niet, ik heb het niet gehoord noch terug kunnen vinden. Maar de woorden bleven vanaf dat moment als een soort mantra door mijn geest spoken: er is ook nog zoiets als vergeving.

Lees verder na de advertentie

Op sociale media had het Boze Oog van de naamloze, indolente massa de misstap van Zijlstra inmiddels ook in de smiezen gekregen: de verlekkerdheid waarmee Halbe Zool het imago van Nederland weleens even in het buitenland te grabbel dacht te gooien... straf moest-ie krijgen! Opzouten met die lompe, narcistische, gevaarlijke idioot! Tegenover de eenvoudige woorden die mij die ochtend via de telefoon bereikten, staken de voorspelbare lynchpartijen op Twitter en Facebook wel erg mager en identiteitsloos af. In kranten en praatprogramma's was de benadering van de kwestie weliswaar genuanceerder, maar ook hier voerden de verontwaardiging en het wantrouwen de boventoon.

Afbranden

Had Zijlstra dan soms níet moeten aftreden? Moet het gebrek aan moreel kompas bij onze volksvertegenwoordigers volgens uw kersverse columnist dan maar liever met de mantel der liefde weggepoetst en toegedekt worden? Natuurlijk niet, ook ik vond Zijlstra volstrekt niet geloofwaardig meer als minister van buitenlandse zaken. 

"Met zelfgenoegzaam gemak - ja, zelfs plezier - worden Halbe Zijlstra en andere mensen tot de grond toe afgebrand"

Maar het vaak zo zelfgenoegzame gemak - ja, zelfs plezier - waarmee we mensen in dit soort penibele situaties tot de grond toe afbranden, zonder enige vorm van zelfreflectie, roept weerstand bij mij op.

In diezelfde week waarin Zijlstra zijn misstap toegaf en heel Nederland over hem heen buitelde, stuitte ik op een interview uit 1964 met de Joods-Duitse filosoof Hannah Arendt. Tijdens het interview - Arendt in zo'n ouderwetse rookstoel, de sigaret losjes tussen duim en wijsvinger - gaat ze dieper in op de relatie tussen filosofie en politiek en het controversiële Eichmann-proces waar zij destijds bij aanwezig was. De volgende woorden troffen mij: "We zouden allen in staat moeten zijn om te zeggen: Heer, vergeef het hun, want ze weten niet wat zij doen."

Waarom haalde (de nota bene ongelovige) Arendt dit Bijbelcitaat aan? Het heeft denk ik alles te maken met het woordje 'doen'. Iedere vorm van politiek handelen en spreken, van 'in de openbaarheid treden', is een waagstuk dat volgens Arendt noodgedwongen gepaard gaat met onwetendheid. Dat die onwetendheid niet inhoudt dat we dus niet verantwoordelijk zijn voor onze daden maar juist een appèl doet op iets dat hier nog aan vooraf gaat, blijkt uit haar slotopmerking: "Ik zou zeggen dat zo'n waagstuk alleen mogelijk is als er sprake is van een vertrouwen in de mensheid."

Al te menselijk

Toen Zijlstra besloot dat een leugen hem bij zijn nieuwe positie behulpzaam kon zijn, hem nét dat beetje extra buitenlandervaring en aanzien kon geven, compenseerde hij hiermee een gebrek aan vertrouwen in zichzelf en in de mensen die hij zou gaan vertegenwoordigen - een gebrek aan integriteit. Maar wat was het menselijk, al te menselijk, dat hij de leugen voor de waarheid liet gaan - niet anders dan diegenen die met hun verwensingen, snoeiharde oordelen en kuddegedrag voor in de rij stonden om de eerste steen te werpen. Zij wisten immers beter.

Welmoed Vlieger is filosoof. Zij schrijft sinds deze maand een tweewekelijkse column voor Trouw.  

Lees ook: Je kunt moslims best vragen hoe hun religie zich verhoudt tot gemengde huwelijken

Deel dit artikel

"Met zelfgenoegzaam gemak - ja, zelfs plezier - worden Halbe Zijlstra en andere mensen tot de grond toe afgebrand"