null Beeld

FramingHans de Bruijn

Er is misschien iets mis met de bestuurscultuur, maar ook met de grote woorden die we daarvoor gebruiken

Hans de Bruijn

Er is weinig vertrouwen in de overheid. In veel beschouwingen daarover worden grote woorden gebruikt: ‘fundamenteel’, ‘structureel’, ‘systemisch’. De vertrouwenscrisis is niet iets wat wel weer overwaait. Nee, er is iets mis met de fundamenten, het systeem, de structuur van onze samenleving of van de heersende politieke ideologie.

Een voorbeeld van zo’n fundamentele, systemische, structurele oorzaak voor veel ellende, is de ‘huidige bestuurscultuur’. Of het ‘neoliberalisme’: het geloof in de markt, in privatisering, in competitie.

Hoe moeten we dit soort beschouwingen waarderen? Het enerzijds is natuurlijk dat ze diepgang geven aan discussies. Die gaan niet over een maatregel zus of een maatregel zo, maar over waar het echt om gaat.

Maar er is ook een anderzijds. Een. Het kan een verdienmodel worden. Een opiniemaker die beweert dat we aan de vooravond van grote systeemveranderingen staan, trekt meer aandacht dan iemand die het over de geleidelijkheid van verandering heeft.

Twee. Het wordt heel verleidelijk om je opvattingen in het frame van die fundamentele ­kritiek te zetten. Je bent tegen een besluit en zegt gewoon dat dat besluit de zoveelste uiting is van die foute bestuurscultuur. Dan win je aan overtuigingskracht.

Drie. Er zijn tien problemen en die herleid je tot één oorzaak: neoliberalisme, bijvoorbeeld. Dat is lekker overzichtelijk. In werkelijkheid heeft één probleem natuurlijk tien oorzaken. Daarmee kan het gebruik van die grote woorden ook gemakzuchtig zijn. En liggen diepgang en gemakzucht soms dicht bij elkaar.

Met een slimme term kun je de werkelijkheid niet alleen beschrijven, maar ook maken. Hans de Bruijn is bestuurskundige en debatspecialist. Wekelijks analyseert hij de sturende taal van beleidsmakers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden