Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Er is een breed debat nodig over de vrije markt en het publieke belang

Opinie

Roel Berghuis

‘In de postsector zijn eerst de werknemers ontslagen en vervolgens als slecht betaalde zzp’ers weer ingehuurd.’ © Arie Kievit
opinie

Er moet een veel bredere ­afweging van publieke ­belangen plaatsvinden bij de vraag of en in hoeverre marktwerking een goed idee is, aldus Roel Berghuis, sectorhoofd FNV Vervoer.

Het was een week die we bij de vakbond niet snel zullen vergeten. Op de eerste dag werd afscheid genomen van de liberalisering van de post. Op de tweede dag greep de staat in bij Air France KLM door een stuk KLM terug te kopen, ­gevolgd door een derde dag waarop de minister van volksgezondheid, welzijn en sport aangaf dat de marktwerking in de zorg is ‘doorgeschoten’. De jarenlange (neo-)liberale koers werd in één week verlegd. Is dit echt een kentering? Of juichen we te vroeg?

Lees verder na de advertentie

Privatiseringen en verzelfstandigingen hebben een belangrijke rol gespeeld in het beleid van de achter ons liggende kabinetten. Tal van overheidsbedrijven kwamen op een grotere afstand te staan. Sommige werden geprivatiseerd en naar de markt gebracht, andere moesten bedrijfsmatiger gaan werken of werden verzelfstandigd. Op een ­enkele positieve uitzondering na – de telecomsector – heeft dit niet tot het gewenste effect geleid, integendeel. In de postsector bijvoorbeeld zijn eerst de werknemers grotendeels ontslagen en vervolgens als slecht betaalde zzp’ers weer ingehuurd. Het aantal werkende zzp’ers dat niet kan rondkomen in ­Nederland neemt bijzonder snel toe.

Het parlementaire onderzoek ‘Verbinding verbroken’, een lijvig en zeer gedetailleerd onderzoek naar de effecten van de doorgeschoten marktwerking, onder leiding van senator Roel Kuiper, is glashelder in zijn advies: er dient een veel bredere afweging van ­publieke belangen plaats te vinden bij de vraag of en in hoeverre marktwerking een goed idee is.

Concurrentie op het spoor levert alleen maar ellende op, zoals meer overstappen, duurdere treinkaartjes, complexiteit op het dicht bereden spoornet in Nederland.

Spoor

Hoe nu verder? Al decennia vraagt de FNV in de sectoren waar dit speelt aandacht voor de negatieve effecten van de doorgeschoten marktwerking. De bond roept op tot een brede nationale discussie. Laten we per sector bekijken hoe we verder moeten en waar fouten uit het verleden kunnen worden hersteld. 

Naast de post- en de luchtvaartsector moeten er dit jaar belangrijke besluiten worden genomen over de spoorsector. Onze nationale trots de NS doet het goed. Van de passagiers geeft 86 procent het reizen met de trein een rapportcijfer hoger dan een 7 en in 2018 reed 92,6 procent van de treinen op tijd. Toch zal ook in 2019 de discussie weer oplaaien of we niet alsnog concurrentie op het spoor moeten toelaten en buitenlandse staatsbedrijven naast de NS moeten laten rijden. Het standpunt van de FNV is al jaren helder: niet doen, het levert alleen maar ellende op, zoals meer overstappen, duurdere treinkaartjes, complexiteit op het dicht bereden spoornet in Nederland.

De Autoriteit Consument en Markt (ACM) moet de fusie van PostNL en Sandd nog toetsen en goedkeuren. De algemene verwachting is dat zij hier geen toestemming voor zal geven, want één grote postspeler in Nederland is niet goed voor de concurrentie. De FNV ziet het als een doorbraak dat staatssecretaris Mona Keijzer heeft aangegeven een eventueel veto van de ACM over de postfusie naast zich neer te leggen.

De ACM vindt echter dat in Nederland ook de spoormarkt opengesteld moet worden voor concurrentie. De FNV roept in lijn met de nationale discussie op om de rol en het mandaat van de ACM tegen het licht te houden. Bij een veranderende visie van de overheid over marktwerking naar ‘nee tenzij’ hoort geen toezichthouder met een functieomschrijving ‘ja tenzij’. De laatste week van februari was een goede week. Dat een nieuwe lente mag aanbreken.

Lees ook:

Staatsbelang in Air France-KLM smaakt naar meer, vindt de Kamer

De Tweede Kamer wil vaker aandelen kopen in bedrijven met ‘publieke belangen’. Alleen de VVD ziet er niets in.

PostNL heeft na het overnemen van Sandd geen enkele concurrent meer

Nu het aantal verstuurde brieven maar blijft dalen, is er geen plaats meer voor twee postbezorgers in Nederland. Sandd komt in handen van PostNL.

Deel dit artikel

Concurrentie op het spoor levert alleen maar ellende op, zoals meer overstappen, duurdere treinkaartjes, complexiteit op het dicht bereden spoornet in Nederland.