ColumnWilma Kieskamp

En weer kan het kabinet niet om Ahmed Aboutaleb heen

Ontspannen zat de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb erbij, toen hij onlangs op televisie vertelde hoe hij na veel wikken en wegen heeft besloten dat mondkapjes verplicht moeten worden in drukke winkelstraten in zijn stad. Hij had alle wetenschappelijke rapporten gelezen, ook die van het RIVM. Hij kon er niet zo veel mee, vond hij.

“Is er geen wetenschappelijk bewijs dat mondkapjes het virus tegenhouden? Elke avond kijk ik een uur naar CNN. Daar zegt dé Amerikaanse deskundige dr. Fauci ­tegen president Trump: gij zult een mondkapje dragen. Er zijn zoveel stromingen en opvattingen”, aldus Aboutaleb. “Ik ben geen wetenschapper, maar een bestuurder die een besluit moet nemen.” Vanaf deze week zijn mondkapjes verplicht in het centrum van Rotterdam, iets wat het kabinet aanvankelijk niet zag zitten.

Snufje populisme

Klonk het daar echt: wetenschap is ook maar een opvatting? In zijn drang om uit te leggen waarom Rotterdam het kabinet voor het blok heeft gezet over de mondkapjes, stopte Aboutaleb een snufje populisme in zijn argumenten. Hem kennende, zit hij daar niet mee. Juristen die grondwettelijke bezwaren hebben tegen een mondkapjesplicht, verwijt hij dat ze “in een laboratoriumwerkelijkheid leven”.

De bekendste burgemeester van Nederland kan zich zo’n slip of the tongue permitteren. Elf jaar bestuurt hij Rotterdam, op weg een record te vestigen. De PvdA’er is er zo geliefd, dat de gemeenteraad hem deze zomer heeft gevraagd weer zes jaar bij te tekenen. Er zijn weinig burgemeesters die in een grote stad zo stevig in het zadel zitten. Voor het kabinet is hij een factor om rekening mee te houden. Voor de PvdA, landelijk in de oppositie, is Aboutaleb goud waard.

Lokale experimenten

Oppositie tegen het coronabeleid van het kabinet kwam de afgelopen week niet vanuit de Tweede Kamer, maar vanuit de linkse steden Rotterdam (Aboutaleb, PvdA) en Amsterdam (Halsema, GroenLinks), die het kabinet rechts inhalen met lokale, strenge coronamaatregelen. Aboutaleb liep daarbij voorop. Zijn stad heeft de grootste brandhaard aan nieuwe besmettingen. Hij vroeg eind juli om mondkapjes te kunnen verplichten, en voerde de druk zo hoog op, dat het kabinet lokale ­experimenten gaat toestaan.

In hun biografie ‘Ahmed Aboutaleb, overal de eerste’ beschrijven journalisten Elisa Hermanides en Ruben Knoops hoe de Rotterdamse burgemeester op zijn best is in de rol van ‘strenge, moralistische bestuurder’ die ‘verwoordt wat de wereld wil horen’. Aboutaleb is een man van de regels, die als hij een terras bezoekt (pre-­corona) ter plekke met zijn armen gaat meten of de stoelen ver genoeg uit elkaar staan voor een veilig gangpad. Die demonstraties tegen Zwarte Piet verbiedt en een Turkse minister de stad uitjaagt als zij voor premier Erdogan stemmen wil komen winnen.

Eigen ideeën 

Met de mondkapjesplicht gaf Aboutaleb het kabinet wat het kon verwachten. Premier Rutte en minister De Jonge hebben steeds gezegd: zolang nieuwe besmettingen vooral lokale brandhaarden zijn, zoeken we lokaal maatwerk in de bestrijding. Dat laat een prominente bestuurder als Aboutaleb zich geen twee keer zeggen. Dan komt hij ook met eigen ideeën, ook als ze haaks staan op die van het kabinet. Over drie weken is de echte krachtmeting. Het eerste experiment met de mondkapjes loopt dan af. Het kabinet zal moeten beslissen of er een vervolg komt. Geduchte factor om rekening mee te houden: Aboutaleb.

Politiek redacteur Wilma Kieskamp vervangt deze zomer Lex Oomkes op de opiniepagina. Lees haar columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden