Beeld Trouw

Column Bas den Hond

En weer begint voor een vriend van Trump het wachten op gratie

Overstemd door het impeachment-nieuws gebeurden er in Washington afgelopen vrijdag twee andere dingen die veel zeggen over het presidentschap van Donald Trump. De Amerikaanse president verleende drie militairen gratie. En zijn vriend Roger Stone werd door een jury schuldig verklaard aan een serie misdaden die verband houden met Russische hulp bij Trumps verkiezing.

Dat die militairen gratie kregen was tegen de zin van Trumps eigen legertop. Het gaat om Clint Lorance, Matthew Golsteyn en Edward Gallagher. Lorance zat een straf uit van 19 jaar voor het bevel geven tot het schieten op Afghaanse burgers. Gallagher stond terecht voor het doden van een Afghaanse krijgsgevangene, maar werd uiteindelijk alleen veroordeeld voor het poseren met een foto van het lijk. Hij werd daarvoor gedegradeerd, maar Trump herstelde hem in zijn oude rang. Golsteyn moest nog berecht worden, hij wordt verdacht van moord op een ongewapende Afghaan.

In alle drie de gevallen vond Trump de straf of de vervolging niet terecht. “Als onze militairen moeten vechten voor ons land, dan wil ik hen de moed geven om te vechten.” Hij kreeg steun uit politieke hoek. Steve Scalise, Republikeins lid van het Huis van Afgevaardigden, zei tegen de conservatieve tv-zender Fox News: “Ik hoor al jaren van onze mannen en vrouwen in uniform dat ze het idee hebben dat ze aan de kant moeten staan, omdat je een team advocaten nodig hebt voor je kunt terugschieten op het slagveld.”

Slecht voor het moreel

Maar volgens Mark Osler, hoogleraar recht aan Universiteit van St. Thomas in Minnesota, zijn de gratieverleningen juist slecht voor het moreel van de troepen. De jurist zei tegen de New York Times dat presidenten de straf van soldaten kwijtschelden, maar dat het tot nu toe vooral ging om deserteurs (na de Burgeroorlog) of dienstplicht-ontduikers (na de Vietnam-oorlog). “Gratie werd gebruikt als een manier om de misdaad te vergeven en de wonden van de natie te helen. Het verschil met nu is, dat de misdaad wordt omarmd, niet vergeven. President Trump lijkt de boodschap te sturen dat de handschoenen uitgaan, dat we onze strijdkrachten geen beperkingen meer opleggen.”

Trump heeft al meer controversiële gratieverleningen gedaan. Zo zag ex-sheriff Joe Arpaio uit Arizona, die verbeten joeg op buitenlanders zonder papieren in zijn district, de straf verdwijnen die een rechter hem had gegeven omdat hij een bevel van het hof niet had opgevolgd. In al die gevallen was Trumps argument dat degenen die gratie kregen ‘niet eerlijk’ waren behandeld, ook al hadden jury’s en rechters over hen geoordeeld – of moest dat zelfs nog gebeuren.

Even opvallend is het daarom dat Trump ook een aantal mensen die hij in tweets op dezelfde manier heeft verdedigd, nog geen gratie heeft gegeven: de inmiddels zes medewerkers die tijdens zijn verkiezingscampagne en daarna hun nek uitstaken voor hem, en problemen met justitie kregen.

Onder hen is bijvoorbeeld ex-generaal Michael Flynn, een belangrijke medestander tijdens de campagne en daarna korte tijd zijn adviseur nationale veiligheid. En Paul Manafort, enige tijd zijn campagne-voorzitter. Flynn is schuldig bevonden aan liegen tegen het Congres, hij moet zijn straf nog te horen krijgen. Manafort zit in de gevangenis wegens fraude en belastingontduiking, misdaden die vermoedelijk niet zouden zijn vervolgd als hij niet zo enorm was opgevallen als de medewerker van Trump met zulke goede connecties in Oekraïne en Rusland.

En nu is Roger Stone tot dat rijtje toegetreden. Hij is schuldig bevonden aan liegen tegen justitie, het beïnvloeden van getuigen en hinderen van de rechtsgang. Als de rechter streng is, kan dat Stone (67) voor de rest van zijn leven in de gevangenis doen belanden.

Rusland-connectie

Het gedraai dat tot Stones vervolging leidde, had alles te maken met Trumps verkiezing en de Rusland-connectie. Tijdens de campagne deed Stone het voorkomen alsof hij prima contacten had met WikiLeaks, de organisatie van Julian Assange, die e-mails van de Democratische partij en de campagne van Hillary Clinton publiceerde. WikiLeaks kreeg die e-mails weer van Russen die de computers van de Democraten hadden gehackt, een operatie waar volgens de Amerikaanse inlichtingendiensten de Russische overheid achter zat, gesanctioneerd door president Vladimir Poetin zelf.

Het is onduidelijk hoe goed het contact van Stone met WikiLeaks was, en hoe nuttig dat precies was voor Donald Trump. Stones hele carrière is er een van opschepperij en bedriegerij, zo zette The Atlantic  nog eens op een rijtje. Toen hij 19 jaar oud was, ging hij werken voor het Herverkiezingscomité van president Richard Nixon. Een van zijn wapenfeiten daar was het geven van geld aan een Republikeinse concurrent van Nixon uit naam van een socialistische organisatie. Dat die politicus gemene zaak maakte met socialisten lekte hij uiteraard binnen de kortste keren naar de media.

Maar met Donald Trump heeft Stone het altijd goed voor gehad. Ze kennen elkaar al sinds Trumps nietsontziende juridische adviseur, Roy Cohn, hen in 1980 aan elkaar voorstelde. Sindsdien probeerde Stone Trump te interesseren voor een politieke carrière. Zelf zette hij in de tussentijd een zeer succesvol lobby-bedrijf op, samen met Charles Black en Paul Manafort.

In 2015 gebeurt eindelijk wat Stone al zo lang wil, Trump stelt zich kandidaat voor het presidentschap. Stone gaat voor de campagne-organisatie werken, maar wordt al snel ontslagen omdat Trump vindt dat hij vooral voor zijn eigen roem bezig is. Maar ze houden contact en in 2016 wordt op Stones advies zijn oude compagnon Paul Manafort, gratis en voor niets, campagne-voorzitter.

In hoeverre Donald Trump destijds op de hoogte was van de Russische hulp, en de schadelijke informatie die WikiLeaks had over de campagne van Hillary Clinton, is nog steeds niet duidelijk. Trump zelf heeft zich in een schriftelijke verklaring aan speciaal aanklager Robert Mueller beroepen op een falend geheugen: “Ik sprak via de telefoon met Roger Stone van tijd tot tijd gedurende de campagne. Ik herinner me niets specifieks uit de conversaties die ik had met Stone tussen 1 juni 2016 en 8 november 2016. Ik herinner me niet dat ik WikiLeaks met hem besprak.”

Van Trump en van zijn medewerkers kreeg speciaal aanklager Robert Mueller niet genoeg los om Trump samenspanning met de Russen aan te kunnen wrijven. En hij vond dat hij een zittende president niet kon aanklagen voor belemmering van de rechtsgang. Maar hij stelde wel genoeg tegenwerking vast van Roger Stone om diens vervolging in gang te zetten. Dat heeft nu geresulteerd in een veroordeling.

Stones enige hoop op een oude dag in vrijheid is nu de dankbaarheid en loyaliteit van Donald Trump. Afgaande op de ervaringen van zijn vijf voorgangers zal hij daar nog een tijd op moeten wachten. Vermoedelijk op zijn minst tot de verkiezingen van november 2020 achter de rug zijn.

Trouw-correspondent Bas den Hond (standplaats Boston) schrijft wekelijks een column over de Amerikaanse politiek. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden