column

Eigenlijk is het te laat om te stoppen met de Brexit

Ger Groot Beeld Trouw

Het Britse vertrek uit de EU speelde geen enkele rol in het televisiedebat tussen Angela Merkel en Martin Schulz. ‘Treurig om onze irrelevantie/neergang te zien,’ twitterde de journalist Alastair Campbell, ooit de spindoctor van Tony Blair. ‘Duitse politiek is al bezig met post-Brexit, hoe verder met Frankrijk en de anderen,’ reageerde NRC-correspondent Juurd Eijsvoogel in Berlijn.

De schok van het Britse ‘nee’, dat het fundament van de Europese samenwerking ter discussie leek te stellen, is verwerkt en Brexit is – hoe ingewikkeld ook – een akkefietje geworden dat moet worden afgehandeld. Alleen verstokte wegkijkers menen aan deze kant van het kanaal nog iets redelijks te kunnen ontdekken in de Britse Alleingang. Het politieke gestuntel waarmee Whitehall in de afgelopen anderhalf jaar een modderfiguur geslagen heeft, deed de rest.

Ook binnenslands schiet het ambtenarenapparaat de ene boek na de andere. Soms zijn het brieven waarmee niet-Britse EU-onderdanen gesommeerd worden op stel en sprong het land te verlaten. Dan weer uitgelekte beleidsvoornemens waarin zelf hoogopgeleide specialisten van elders hoogstens een verblijf van 2 of 3 jaar kan worden toegezegd – met alle funeste gevolgen voor de Britse gezondheidszorg en wetenschap.

Allemaal vergissingen, onhandigheden, onbedoelde proefballonnetjes, excuus! excuus! - roept de Britse regering keer op keer. Intussen moet iemand dat soort teksten wel in alle ernst hebben opgesteld – in de verwachting dat ze ooit gebruikt kunnen worden. Het zou komisch zijn als het niet zo tragisch was. Laten we het maar houden op een farce: een niet helemaal serieus bedoelde klucht – maar óók het vulsel waarmee de Franse keuken verhult dat het opgediende gebraad vanbinnen eigenlijk hol is.

Verzanden

Misschien is de hele Brexit inderdaad weinig meer dan een holle klucht, zo suggereerde de liberale Europarlementariër Hans van Baalen in een radio-interview. ‘Ik denk dat de Brexit uiteindelijk verzandt,’ aldus Van Baalen, al durft niemand in Brussel daar nog op te speculeren. In het Verenigd Koninkrijk gebeurt dat maar al te vaak. Een tweede, in de ware zin van het woord ‘correctief’, referendum is nog het minst drastische voorstel

Maar hoe zou het VK met goed fatsoen op zijn schreden kunnen terugkeren? – zo vroeg de Britse diplomaat Steve Bullock zich af. Denken de Britten, nadat zij het exit-proces langdurig hebben getraineerd en gekoeioneerd, werkelijk dat Europa zou staan te jubelen bij de nieuwe gril van de overzijde van het Kanaal: ‘Ach, die Brexit, bij nader inzien toch maar niet?’ Wil het VK nog enig Europees krediet hebben, dan moet dat als de wiedeweerga worden aangeboord, aldus Bullock – voordat Brussel van zijn kant ironisch riposteert: ‘Brexit is Brexit’.

Te laat

Eigenlijk is het ook daarvoor al te laat. Het beroemde ‘Artikel 50’ waaronder het VK zijn vertrek uit de EU aankondigde, spreekt nergens over een herroeping daarvan. Het bepaalt hoogstens dat de voorgeschreven termijn van twee jaar kan worden opgerekt en dat het uittredingsverdrag door het Europees Parlement moet worden goedgekeurd. Maar strikt genomen is een staat die officieel zegt de Unie te willen verlaten vanaf dat moment onherroepelijk op weg naar de uitgang.

Niet dat de politieke nood geen wet kan breken. De Brusselse consensusmachine is daar een meester in. Mocht iedereen dat wèrkelijk willen, dan is er voor de Britten vast wel een sluipweggetje te vinden dat hen alsnog terugvoert in de schoot van de Unie. Veel animo lijkt daarvoor niet te zijn. Schulz en Merkel vinden de Brexit niet eens meer de moeite van het bespreken waard. En in Brussel klinkt steeds meer besmuikte opluchting over het vertrek van een eeuwige lastpost, die zelfs in zijn eigen déconfiture nog hoog van de toren blaast.

‘Goddank, die is weg,’ verzuchten ouders wanneer zoonlief, onhandelbaar en verwend, eindelijk op kamers gaat. ‘Het ga hem goed,’ zeggen ze er voor de vorm nog bij, ‘en ja, altijd welkom.’ Maar heimelijk zijn ze blij eindelijk hun eigen gang te kunnen gaan. Terugkomen wanneer de lonkende vrijheid bij nader inzien tegenvalt? Ze moeten er niet aan denken – maar strijken, naar eeuwige Brusselse plooibaarheid, uiteindelijk toch met de hand over het hart.

Lees hier meer columns van Ger Groot of meer over de Brexit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden