Column Babah Tarawally

Eerst inclusiviteit, en dan pas diversiteit

De Afrikaanse hemel is hoog en de lucht is blauw. Kleine regendruppels brengen ons de regenboog. Prachtig. We zijn in Kaapstad, een stad gelegen op een kustgedeelte in zee dat de uiterste punt vormt van een gebergte. Onbewust had ik een andere betekenis in mijn hoofd. Ik dacht dat de naam gebaseerd was op het Nederlandse werkwoord kapen. Al googelend stuitte ik op de naam Jan van Riebeeck. Een man die onlosmakelijk deel uitmaakt van de Nederlandse geschiedenis, maar die bij de gemiddelde Nederlander onbekend is. Hij staat voornamelijk bekend als de founding father van de eerste kolonie in Zuid-Afrika. Waarom is er maar zo weinig over hem geschreven, zijn we als land niet trots op onze zoon uit Culemborg die een van de grootste VOC-helden is geweest?

Mijn reisgenoot pakt zijn camera en maakt een foto van de regenboog. Ik besef dat er drie kleuren licht nodig zijn om alle kleuren van de regenboog te kunnen maken: rood, groen en blauw. Meng je de kleuren door elkaar dan krijg je wit licht. Dit zegt mijn linkerhersenhelft, de kant van mijn brein die mijn logica, ratio en numerieke vaardigheden beheerst. Mijn creatieve rechterhersenhelft vergelijkt terstond de regenboog met de Zuid-Afrikaanse vlag, bevestigd aan een boot in het meer, die ik krachtig zie wapperen in de wind. De vlag in de kleuren rood, groen, blauw en zwart die de regenboognatie vertegenwoordigt. Het valt me op dat in de regenboog de kleuren vloeiend in elkaar overlopen en dat zwart en wit ontbreken. Op de vlag worden de kleuren door dunne witte en gouden lijnen apart gehouden. Ze zijn aanwezig, gekleurd maar niet in verbinding met elkaar, net als het diverse land zelf.

Mooie verkooptruc

Na de afschaffing van apartheid in Zuid-Afrika is het land divers maar niet inclusief. Wellicht had Mandela eerst een inclusieve samenleving moeten creëren om vanuit daar aan diversiteit te werken. Ik toetste tijdens mijn studiereis mijn theorie aan de welbespraakte Zuid-Afrikaanse onderwijzeres Kubeshini Govender. Zij gaf een onmiskenbaar mooi antwoord: “Door inclusie zie je meteen het verschil. Als je deze verschillen in plaats van als gebrek of gemis als verrijking voor het geheel kan zien, dan praat je over inclusie. Na inclusie volgt diversiteit, waarin je vanuit verschillende invalshoeken de toegevoegde waarde van het individu aan het geheel gaat zien.”

Onze chauffeur is boven de vijftig en net als Mandela afstammeling van de Xhosa. Hij weet als de dag van gisteren wat apartheid betekende voor de zwarte bevolking van Zuid-Afrika. Hij draait in de bus liedjes over de heldendaden van Mandela. Ze ontroeren mij en brengen tranen in mijn ogen. Ik vraag hem wat Mandela hem heeft gebracht.

“Mijn vrijheid”, antwoordt hij. “Mijn droom om te verhuizen naar Johannesburg om veel geld te verdienden voor mijn gezin, kan ik nu ten uitvoer brengen, vroeger zou dat ondenkbaar zijn.” Ik vraag hem waarom hij niet liever in Kaapstad blijft. “De boeren zijn hier nog de baas!” Ik moet lachen en vertel hem dat de boeren in Nederland ook de baas zijn. “Als onze boeren demonstreren, gaat het hele land op slot.” Hij ziet de humor ervan in en lacht met me mee.

Diversiteit lijkt momenteel hét toverwoord dat ons imago als tolerant land moet vervangen. Tolerant zijn we immers nooit geweest. Een mooie verkooptruc om ons imago aantrekkelijk te maken voor buitenlandse ­bedrijven en toerisme. Diversiteit is prima maar laten we eerst een inclusieve samenleving creëren, waarin ­alle mensen in harmonie en met gelijke kansen samenleven.

Babah Tarawally is schrijver, columnist en programmamaker. Voor Trouw schrijft hij om de week over (verborgen) discriminatie en racisme, maar vooral over manieren om elkaar op dit thema te kunnen verstaan. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden