null

OpinieEenzaamheid

Eenzaam? Gek genoeg kennen we allerlei overheidsregels die de allenigheid bevorderen

Laat politieke partijen bij de komende kabinetsformatie hun beloftes over strijd tegen eenzaamheid en woningtekort omzetten in daden. Het beleid stimuleert nu het alleenwonen, constateren Marianne van den Anker, ambassadeur Eentegeneenzaamheid en Krijn van Beek van Policy Design Studio.

Eenzaamheid was al volksziekte nummer één. En toen hadden we nog geen corona. Ondertussen wonen steeds meer mensen alleen en hebben we een enorm tekort aan woningen. Misschien is het wel prettiger als meer mensen samen een huishouding gaan delen. Dat is beter voor individuen: gezellig, steun, zorgen voor elkaar, minder kans te vereenzamen, meer gezonde levensjaren, samen in quarantaine. En het is beter voor de samenleving: zorg- en huisvestingskosten rijzen nu de pan uit mede doordat zoveel mensen alleen wonen.

Alleen wonen is een gestaag groeiend fenomeen: in 1960 was 12 procent van alle huishoudens eenpersoons, in 2019 al 38 procent. Je zou denken dat we deze trend proberen af te remmen. Maar gek genoeg hebben we allerlei regels die het alleen wonen juist stimuleren. Onze oproep is om die regels te veranderen. Alle politieke partijen zeggen in hun verkiezingsprogramma’s te strijden tegen eenzaamheid. Maar dat wordt niks als we de krachten niet aanpakken die alleen wonen bevorderen. Hierbij vijf voorbeelden:

1. De AOW

De meeste informele zorg wordt verleend door partners, aan elkaar. Maar woon je samen, dan krijg je een lagere AOW. Twee personen die niet samen een huishouden delen, ontvangen als alleenwonenden 45 procent meer AOW. Geen wonder dat veel 65-plussers liever alleen wonen (of proberen de tandenborstelcontroleur te omzeilen). We kunnen ook alle AOW’ers – ongeacht hun woonsituatie – de hogere uitkering geven. Dat kost geld, maar leidt wel tot een omkering van de groei van alleenstaande 65-plussers.

Deze ommekeer levert veel op: informele zorg en dus besparing op formele zorg; minder eenzaamheid – waarvan de gezondheidswinst vergelijkbaar is met stoppen met roken; minder fraude en dus besparing op opsporing en bestraffing. En tot slot zal het nationaal geluk stijgen als meer mensen meer samen zijn.

2. De bijstand

Veel bijstandsgerechtigden wonen alleen. Mede doordat ze hun uitkering (deels) kwijtraken als ze iemand in huis nemen of bij iemand intrekken. Samenwonen en daarmee je financiële zelfstandigheid opgeven? Dan moet je wel heel zeker weten dat het de ware is.

De oplossing is iets ingewikkelder. Maar gemeenten kunnen een slim coulancebeleid ontwikkelen om de impliciete beloning op te heffen van een solobestaan (of het ministerie van SZW kan sleutelen aan de kostendelersnorm).

3. Kamerbewoning:

Allenigheidsbevordering is er ook bij het tegengaan van kamerbewoning. Steeds meer steden hebben ontmoedigende vergunningprocedures voor studenten die samen in een huis wonen. Huiseigenaren worden afgeschrikt met regels voor hospitaverhuur. In sommige steden is er een verbod op verkamering of geldt een maximum voor het aantal volwassenen op één adres. Zo blijven veel vierkante meters én samenleefgeluk onbenut.

4. Huurtoeslag

Huurtoeslag belemmert het bij elkaar intrekken, want deze toeslag vervalt zodra je een huurder in huis neemt. Terwijl zo’n huurder voor aanspraak en gezelligheid kan zorgen en de financiële zelfstandigheid van de bewoner vergroot. Hoe fijn is het zelf voor inkomen te zorgen (en niet afhankelijk te zijn van inmiddels beruchte toeslagen)?

5. De regels voor sociale huurwoningen

Deze regels verhinderen kamerverhuur of bijverdienen via Airbnb. Maar er is wel veel vraag van studenten en jongvolwassenen (en straks weer toeristen) en verhuur betekent extra inkomsten voor mensen onder in het inkomensgebouw én meer aanspraak en gezelligheid én minder druk op de woningmarkt.

De genoemde vijf krachtige overheidsincentives – en we zijn zeker niet compleet ­– stuwen het woningtekort op en stuwen onze samenleving verder richting sociale fragmentatie en vereenzaming, ook na corona. Maar we kunnen die eenzaamheidsbevordering gewoon veranderen – nog deze kabinetsformatie.

Lees ook:

Ruim de helft van de studenten kampt met angst en somberheid. ‘De overheid draagt bij aan de druk’

Vijf jaar deed Jolien Dopmeijer onderzoek naar de mentale gesteldheid van studenten. Politieke besluiten en een veranderde samenleving zorgen voor een toename aan psychische klachten, zo blijkt.  

Met deze creatieve aanpak kunnen meer ouderen wonen naar wens

Een groeiende groep 65-plussers wil kleiner wonen. In een voormalig verzorgingshuis zijn hiervoor passende eenheden gemaakt. Het kan dus wel, schrijven Marjolein Brüning en Leon Teunissen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden