Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een wijs nieuw jaar gewenst

Home

Naema Tahir

Immanuel Kant: het gaat erom te proberen een goed mens te zijn.
Column

Wij wensen elkaar dezer dagen een 'gelukkig nieuwjaar' toe. Het achterliggende idee is natuurlijk dat het om geluk gaat in het leven. Dat geluk het hoogste goed is. We willen toch allemaal gelukkig zijn, nietwaar? 

Of ligt het toch weer ingewikkelder? Ik ben bang van wel. Het volgende gedachtenexperiment maakt dat duidelijk.

Lees verder na de advertentie

Stel, een bedrijf brengt een geluksstoel op de markt. (Technisch lijkt me dat ook nu al heel wel mogelijk.) Als u in die stoel plaatsneemt wordt er, door middel van allerlei elektroden en infusen, voor gezorgd dat u zich vierentwintig uur per dag ongekend gelukkig voelt. Zo gelukkig kan men in het echte leven nooit zijn. Zou u in die stoel plaatsnemen? Als geluk inderdaad het hoogste goed is voor ons mensen, moet het antwoord 'ja' zijn. U neemt in die stoel plaats. En niet slechts voor een dag, maar voor de rest van uw leven. (We nemen voor het gemak even aan dat uw leven in de stoel precies even lang duurt als uit de stoel. En natuurlijk ook dat u het kunt betalen.)

In het leven gaat het er helemaal niet om gelukkig te zijn

Naema Tahir

In werkelijkheid is er echter niemand die, geconfronteerd met dit gedachtenexperiment, zegt: 'Ja dat zou ik doen'. Werkelijk niemand. Iedereen deinst er voor terug. De eerste reactie is meestal: 'Ja, maar dan ben je toch niet echt gelukkig?' Antwoord: 'Jazeker, supergelukkig, 24/7. Dat geluksniveau haal je nooit met een leven uit de stoel.' Na even nadenken blijft men er toch altijd bij. Liever niet in de stoel.

Dit gedachtenexperiment heeft er bij mij nogal ingehakt. Het bewijst dat het er in het leven helemaal niet om gaat gelukkig te zijn. Daar is geen ontkomen aan. Onze nieuwjaarswens is dus misplaatst. Maar waar gaat het dan wel om, als het niet om geluk gaat?

Naema Tahir: ik rommel maar wat aan. © Maartje Geels

De filosoof Kant zegt: het gaat erom dat we proberen een goed mens te zijn. We moeten onze plicht doen. Of we daarvan gelukkig worden, is irrelevant. Wat Kant hier stelt is niet iets nieuws. Het is in wezen een geseculariseerde versie van het eeuwenoude gebod God te eren. Dát is het hoogste goed.

God eer je door zijn geboden na te komen. Dan ben je een goed mens. Alle wereldgodsdiensten zijn het daarover eens. Maar stel nu eens dat God niet bestaat, zoals sommigen beweren. Dan heeft hij dus ook geen geboden uitgevaardigd en kunnen we niet een goed mens zijn door die na te volgen. Kunnen we zonder God toch nog een goed mens zijn? Wat betekent het in dat geval een goed mens te zijn? Wie bepaalt dan wat goed is? En last but not least: waarom zouden we eigenlijk moeten proberen een goed mens te zijn? Ben je niet beter af als je slecht bent, maar gelukkig?

Ik wou dat ik heldere antwoorden had op al deze vragen, maar ik heb ze niet. Ik rommel maar wat aan. Mijn geloof slingert als een pendule. Ik vraag me voortdurend af wat goed is en wat kwaad. Ik doe meestal mijn best een goed mens te zijn, maar soms heb ik er de energie niet voor en kan het me niks schelen.

Mijn geloof slingert als een pendule. Ik vraag me voortdurend af wat goed is en wat kwaad

Naema Tahir

Gaat het u ook zo?

Dan wens ik u veel wijsheid in het nieuwe jaar.

Deel dit artikel

In het leven gaat het er helemaal niet om gelukkig te zijn

Naema Tahir

Mijn geloof slingert als een pendule. Ik vraag me voortdurend af wat goed is en wat kwaad

Naema Tahir