null

OpinieLatijnse mis

Een voorganger die met de rug naar het volk staat kan een verrassend positief effect hebben

Beeld

Die Latijnse mis is wel conservatief, maar dat een voorganger met de rug naar het volk staat kan een verrassend positief effect hebben, betoogt theoloog Peter-Ben Smit.

In ‘De Latijnse mis als splijtzwam in de kerk’ (Trouw, 26 juli) geeft Stijn Fens een duidelijke visie op de pauselijke inperkingen van een traditionele manier van de mis vieren. Hij legt uit welke problemen ermee waren. Dat is verhelderend, maar ook misleidend, want in andere contexten zijn dingen die de ‘Tridentijnse mis’ problematisch maken juist van meerwaarde. Het gewraakte ‘vieren met de rug naar het volk’ is hier een goed voorbeeld van.

Fens beschrijft hoe priesters voor het Tweede Vaticaans Concilie de mis ‘met de rug naar het volk’ vierden en zich na het concilie naar de gelovigen toe draaiden. Zo werd de eucharistie ‘iets van de priester en het volk Gods samen’. Deze draai van 180 graden leverde zo een viering van iedereen op, in plaats van een klerikale vertoning.

Hier lijkt geen speld tussen te krijgen. Want wie kijkt er graag tegen een rug aan als je samen iets onderneemt? Een stuk meer mensen dan je zou denken. De duizenden jongeren die jaarlijks naar de oecumenische kloostergemeenschap van Taizé trekken, bijvoorbeeld. In grote Kerk van de Verzoening zitten ze om de broeders heen en wel zo dat iedereen dezelfde kant op kijkt. En dus bidt, zingt en zit iedereen met z’n rug naar anderen toe.

Van broeder Roger heb ik vooral zijn stem gehoord en de achterkant van zijn hoofd gezien

Het effect is opmerkelijk. Toen ikzelf als jongere Taizé bezocht, heb ik van de grote man daar, broeder Roger, vooral zijn stem gehoord en de achterkant van zijn hoofd gezien. Het stoorde niet. Integendeel, het was zelfs een verademing: hier kon je je op God richten zonder dat je voortdurend moest luisteren of kijken naar wat een voorganger nu weer aan het doen was. Want de voorgangers in deze vieringen in Taizé spraken je niet toe, nee, ze baden en zongen met je mee, aangetrokken door hetzelfde mysterie.

Samen dezelfde kant op bidden, terwijl je elkaar niet aankijkt, maar zelfs met je rug naar een ander toe zit. Zelfs als voorganger. In de ene setting is het verbonden met conservatief klerikalisme, in een andere setting inspireert het. Deze waarneming nodigt uit om ook oude manieren van vieren opnieuw te bekijken. Dat kan boeiende verrassingen opleveren.

Ik zie er in ieder geval wel wat in: zo vieren dat gemeenschap ontstaat doordat je je samen richt op dat wat groter is dan het eigen hart, of dan de eigen kleine kring. Kan zo een roomse ruzie tot een bron van oecumenische inspiratie worden?

Lees ook:

De Latijnse mis als splijtzwam in de kerk

Paus Franciscus legde onlangs beperkingen op aan het vieren van de ‘oude’ Latijnse mis die eeuwenlang de norm was in de katholiek kerk. Traditionalistische katholieken zijn woedend. Zij zien het als de zoveelste streek die de huidige paus hun levert. ‘Het is oorlog.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden