Commentaar

Een verzwakte Merkel is slecht voor de EU

Bondskanseliers Merkel was gisteren aanwezig bij een plenaire sessie van het Duitse parlement. Beeld AP

Verrassend was het zeker, het weglopen van de liberale FDP uit de Duitse coalitie-onderhandelingen. 

Op veel terreinen, zo lieten de onderhandelaars van de andere partijen weten, was al progressie geboekt en de laatste hobbels leken overkomelijk. Maar er was onvoldoende vertrouwensbasis, zo verklaarde de liberale leider Christian Lindner het zelf. Het vertrouwen in zijn partij zal door deze stap in ieder geval niet zijn toegenomen.

Het was voor CDU-leider en zittend bondskanselier Angela Merkel ook wel een ingewikkelde nieuwe coalitie om te vormen, dat moet gezegd. Binnen de Jamaica-combinatie van Groenen, christen-democratische CDU/CSU en liberale FDP bestaan radicaal verschillende opvattingen over onder meer vluchtelingen, de hulp aan Oost-Duitsland, belastingen en klimaatbeleid. En over de onderhandelingen hing de schaduw van de rechts-populistische AfD. Na de doorbraak van die partij bij de verkiezingen van september wil vooral de CSU, maar ook de FDP, de kiezers op de rechterflank weer beter aan zich binden.

Nieuwe verkiezingen

Dat de Duitse president Steinmeier alle partijen oproept zich constructief op te stellen is terecht, maar hoeveel effect zijn oproep heeft is de vraag. Zowel FDP als de sociaal-democratische SDP lijkt aan te sturen op nieuwe verkiezingen, en het meest waarschijnlijke alternatief voor een stembusgang – een minderheidskabinet – ziet Merkel zelf niet zitten. Dat zou betekenen dat Duitsland nog maanden kampt met politieke onzekerheid, met de vraag of Merkel nog voldoende gezag heeft een nieuwe periode aan te kunnen, en met de mogelijkheid dat de AfD verder in kracht toeneemt. Het is daarom zeer wenselijk dat Steinmeier de partijen opnieuw aan tafel krijgt.

Zeker ook vanuit het perspectief van de Europese Unie is een politiek verzwakt Duitsland onwenselijk. De EU staat aan de vooravond van het vertrek van Groot-Brittannië en probeert de samenwerking tussen de andere lidstaten te hervormen. Juist nu met de komst van de Franse president Macron er nieuw elan leek te komen in de voor de EU zo belangrijke Frans-Duitse as, dreigt de Duitse helft van die as vast te lopen.

Het is misschien onvermijdelijk dat Merkel na al die jaren als bondskanselier de Duitse politiek niet volledig meer naar haar hand kan zetten. Ze trad aan als bondskanselier in 2005, met in Europa gesprekspartners als Jacques Chirac, Tony Blair en Jan-Peter Balkenende. Ze is inmiddels aan haar vierde Duitse president toe. De Duitse democratie – en de Europese samenwerking – is krachtig genoeg om te kunnen omgaan met haar eventueel vertrek, maar op korte termijn is het ongelukkig dat haar status als baken van stabiliteit is aangetast.

De mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Lees ook:

Merkel naar president na mislukte coalitievorming
- Duitse president Steinmeier maant andere partijen tot bezinning
- Eerdere afleveringen van het commentaar

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden