Opinie

Een studie die je leuk vindt, of een die een goede baan garandeert?

Een introductiedag voor nieuwe studenten in Amsterdam.Beeld ANP

Stel een numerus fixus in voor studies die een beperkt perspectief op werk bieden, bepleit Michiel Dijkman, Hoofd Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen bij Samsung.

Slechts een op de tien vmboscholieren neemt de baankans als afweging mee bij hun studiekeuze. Daardoor kiezen veel jongeren voor studies met een beperkte kans op werk, zoals bedrijfsadministratie en toerisme. Dat is zorgwekkend. Het leidt ertoe dat veel jongeren niet worden opgeleid voor de banen van morgen. Onderzoekers van de Universiteit van Maastricht hebben dat onlangs bevestigd. Uit hun arbeidsmarktprognose blijkt dat werkgevers in de zorg, IT, techniek, bouw en het onderwijs tot 2022 nauwelijks geschikte arbeidskrachten kunnen vinden. Hoe zouden we kunnen bevorderen dat jongeren een zo groot mogelijke baankans hebben zodra zij zijn afgestudeerd?

Jet Bussemaker heeft als minister van onderwijs, cultuur en wetenschap in het vorige kabinet opleidingen gevraagd een baanperspectief-bijsluiter op te nemen in hun informatiefolders. Sommige hebben dat gedaan. Andere niet. En de opleidingen die het gedaan hebben, zijn vaag over de kansen op werk. Logisch, wie raadt zijn opleiding af onder toekomstige studenten?

Baankans

Zouden we jongeren niet beter moeten helpen bij de keuze van hun studie? Een keuze die zo bepalend is voor je werkzame leven? Uiteraard, studeren wat je leuk vindt is heel belangrijk, maar een studie met goede kansen op een baan maakt uiteindelijk veel gelukkiger. De MBO-Raad en de Vereniging Hogescholen kunnen daar in overleg met schoolbesturen iets aan doen. Zij kunnen gericht bijsturing geven door een numerus fixus in te voeren voor opleidingen met een lage baankans na afstuderen. Periodiek kan aan de hand van arbeidsmarktprognoses de numerus fixus worden bijgesteld. Op deze manier wordt de kans kleiner dat de Nederlandse arbeidsmarkt in elke economische cyclus tegen grote tekorten en tegelijkertijd grote overschotten van arbeidskrachten aanloopt.

Natuurlijk hebben bedrijven en andere organisaties ook een belangrijke rol om de tekorten van arbeidskrachten tegen te gaan. Zij kunnen laten zien hoe leuk het is om in hun vakgebied te werken. Veel organisaties laten scholieren en studenten daarom zelf al ervaren hoe dat is. Dat doen zij bijvoorbeeld via gastlessen, stages, carrièreadviesgesprekken, workshops om 21ste eeuwse vaardigheden te ontwikkelen en bewustwordingsevenementen zoals de Digital Employment Day. Dit kan echter geïntensiveerd worden.

Ook kunnen opleidingen die studies met beperkte kans op werk aanbieden, stappen zetten. Zij kunnen proactief hun curriculum aanpassen om de baankansen binnen, maar ook buiten het betreffende vakgebied te vergroten. Bijvoorbeeld door meer les te geven in 21ste eeuwse vaardigheden, zoals ondernemerschap, social marketing en programmeren. Als het afgestudeerden dan niet lukt een baan te vinden binnen het vakgebied, is het makkelijker te switchen naar een ander vakgebied.

Tot slot kan de overheid opleidingen stimuleren hun studenten naar studies te leiden met een grote baankans. Dat kan bijvoorbeeld door arbeidsmarktrelevantie een grotere rol in de bekostiging te geven. Een slimme prikkel waar opleidingen vast voor warm zullen lopen.

Afstemmen

Kortom, laten we met elkaar het aanbod van afgestudeerden beter afstemmen op de vraag uit de arbeidsmarkt. Via publiek-private samenwerkingsverbanden en een pakket aan maatregelen kunnen we dit samen realiseren. Van een numerus fixus voor studies met beperkte baankans, promotie door werkgevers van aantrekkende vakgebieden tot een prikkel voor opleidingen om studenten op te leiden voor de banen van morgen. Want het is gewoonweg zonde als enerzijds studenten worden opgeleid voor banen die er niet zijn, terwijl er anderzijds onvoldoende arbeidskrachten worden opgeleid voor essentiële sectoren in onze maatschappij zoals de zorg, het onderwijs, de IT, techniek en de bouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden