CommentaarGrondstoffen

Een snelle winning van grondstoffen is nodig, maar het moet wel eerlijk gebeuren

null Beeld
Beeld

Neodymium, dysprosium en praseodymium. Het zijn zeldzame, maar onmisbare metalen voor elektromotoren. Gangbaarder zijn lithium, nikkel, kobalt – populair bij fabrikanten van accu’s. Maar wat nú niet schaars is, kan dat wél worden, waarschuwt het Internationale Energie Agentschap (IEA). De wereldwijde omschakeling van fossiel naar groene energie, die de komende decennia moet plaatsvinden, ontketent mogelijk een run op grondstoffen. Kritieke aardmetalen vaak, die broodnodig zijn voor de bouw van windturbines, zonnepanelen en voor elektrificatie van het wagenpark en de ontwikkeling van stroomnetwerken.

De schaarste is een risico voor de groene toekomst, stelt het IEA. Niet zozeer omdat de aarde onvoldoende van deze grondstoffen herbergt, zoals wetenschappers recent nog stelden, maar wel omdat de exploratie en exploitatie niet snel genoeg van de grond komt. Een mijn open je immers niet van de ene op de andere dag, daar gaan jaren overheen, zo niet decennia. Bedrijven die in de grondstoffensector actief zijn, zien vooralsnog onvoldoende aanleiding om extra te investeren: want hoe zeker is het scenario dat de IEA voor zich ziet?

Het is daarom terecht dat de IEA, hoe paradoxaal ook, wijst op de noodzaak van wereldwijde actie: de landen die in 2015 het Parijse Klimaatakkoord tekenden, moeten vaart maken met hun klimaatbeleid. Concrete maatregelen zijn nodig.

Op het gebied van energiebesparing valt ook in Nederland terrein te winnen

Is dat voldoende? Nee, waarschijnlijk niet. De honger naar grondstoffen is te stillen door de energiebehoefte te matigen via stevige energiebesparing. Op dat terrein valt ook in Nederland veel te winnen. Daarnaast is veel meer recycling en circulariteit onontkoombaar. De eerste generatie zonnepanelen is zo langzaamaan aan vervanging toe, maar hoe die gerecycled moeten worden is een groot vraagteken. Hetzelfde geldt voor bijvoorbeeld windmolens en autoaccu’s. Het is tekenend voor onze omgang met grondstoffen dat daarover niet is nagedacht. Alleen al de vraag naar lithium, bekend van de accu’s, zal verveertigvoudigen, verwacht het IEA ook.

Waar het energieagentschap het grondstoffenvraagstuk vooral beschouwt als een zaak van vraag en aanbod, wijzen ngo’s en onderzoekers geregeld op andere aspecten. Ethische vraagstukken bijvoorbeeld. Want Europa beschikt zelf nauwelijks over kritische grondstoffen, maar wil ze wat graag halen uit arme landen, waar de delving te vaak hand in hand gaat met schendingen van mensenrechten, milieuproblemen en slechte arbeidsomstandigheden. Is dat fair?

Ook geopolitieke vraagstukken doemen op. China, dat steeds vaker door het Westen met argusogen wordt bekeken, is bijvoorbeeld een grote producent van veel zeldzame aardmetalen. Het is onontkoombaar om samen te zoeken naar oplossingen. Uiteindelijk treft het klimaatprobleem de hele wereld en de oplossing daarvan is urgent.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden