Ombudsman

Een snel profiel van een verdachte is niet de betrouwbaarste journalistiek

Adri Vermaat. Beeld Maartje Geels

Is Trouw te terughoudend over Thijs H., die wordt verdacht van drievoudige  moord op wandelaars in Den Haag en op de Brunssummerheide? 

Is het de taak van journalisten of zelfs hun plicht om bij zo’n ernstig, met raadsels omgeven misdrijf te zoeken naar de persoonlijke kenmerken van de verdachte? Met als missie dat de redactie zélf antwoord geeft op een vraag die ze zaterdag 11 mei in een kop boven een artikel over dit incident stelde: Zomaar een vreemde doden, wie doet zoiets?

Onbetrouwbaar

Na de eerste uitgebreide berichtgeving over de moorden pleitten meerdere Trouw-redacteuren voor eigen naspeuringen naar de achtergrond van H. In de dagelijkse evaluatie is aangevoerd dat de redactie ­anders voornamelijk vaart op informatie van andere media of op nieuws dat autoriteiten hebben ­bevestigd. Dat zou, het zijn mijn woorden, als gemakzuchtige, misschien zelfs laffe journalistiek kunnen worden beschouwd, met een hoge mate van onbetrouwbaarheid. Leunen op vaak niet verifieerbare, uit andere media overgenomen privé-informatie over figuren als Thijs H. en Jos B., verdachte in de zaak van Nicky Verstappen, komt wat mij betreft gevaarlijk dicht bij het zonder verantwoording opvoeren van anonieme bronnen. Dat moet de redactie niet willen.

De redactie ondervangt dat soms door zich via sociale media in het ­leven van een verdachte te verdiepen. Een alternatief is aankloppen bij kennissen, buren of familie van hem, of het benaderen van bijvoorbeeld (ex)-werkgevers of verenigingen waarvan hij lid was. De ethische vraag is of zo’n aanpak gewenst is. Ik zou er niet voor willen pleiten. Profielen van verdachten die daags na een aanhouding in de media verschijnen, zijn veelal samenraapsels van meningen. Ze zeggen inhoudelijk hoegenaamd niets. 

De vrees dat het ontbreken van een profiel van een verdachte bij lezers de indruk wekt dat de krant achterloopt bij ­andere media, lijkt mij ongegrond. Het gaat er niet om per se een profiel te willen omdat andere media dat ook hebben. Het gaat erom dat de ­inhoud relevant is voor Trouw-­lezers. Een burenklacht over slecht onderhoud van zijn tuin, zoals Gerrit Jan Heijn-ontvoerder Ferdi E. daags na zijn arrestatie in april 1988 in een krant ervoer, de kennis dat Jos B. tenten opzette en dat Thijs H. een prijs won bij een hackwedstrijd van een start-up voor duurzame kredietverlening. Het zijn triviale ­zaken die inhoudelijk geen raakvlak hebben met de justitiële aanklachten. Maar het voornaamste tegenargument is dat de privacy van verdachten in alle opzichten ernstig wordt geschaad. 

Gunstige uitzondering

Er zijn ook Trouw-redacteuren die ervoor zouden kiezen niet alle informatie meteen te publiceren. Eerst willen zij afwachten wat uiteindelijk bevestigd wordt en ­betrouwbaar blijkt. Dit zeker waar het privélevens van verdachten ­betreft. Voorwaarde voor het delen van iemands privéleven met lezers zou in mijn beleving moeten zijn dat deze informatie met zekerheid is ­gerelateerd aan het misdrijf. Zoals november 2004 het geval was met Mohammed B., de moordenaar van Theo van Gogh. Drie dagen na de moord schreef Trouw een profiel over B., hoe hij was geradicaliseerd en video’s had bekeken over de ­jihad. Kennissen omschreven B. in de krant als uitermate gedeprimeerd

en vertelden dat hij zich in de periode voor de moord gedesillusioneerd voelde door de Nederlandse samenleving en de wereldpolitieke situatie. Voor lezers was die informatie relevant omdat ze veel, zo niet alles zei over de radicale denkbeelden van B. en die tevens de aanzet vormden tot de moord. Als het over profielen van verdachten gaat, was dat een gunstige uitzondering.

Ombudsman Adri Vermaat van Trouw bespreekt journalistieke dilemma’s en kijkt kritisch naar de werkwijze van de redactie. Zijn eerdere artikelen leest u hier. Reageren? Stuur een mail aan ombudsman@trouw.nl.

Lees ook: 

Zomaar een vreemde doden, wie doet zoiets?

Bij op het oog onverklaarbaar geweld, zoals in Den Haag en op de Brunssummerheide, hoeft een psychisch probleem niet de oorzaak te zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden