Opinie

Een psychische stoornis is meer dan gebrek aan aanpassing

Beeld COLOURBOX

Een psychische stoornis is wel meer dan alleen een afwijking van de maatschappelijke norm, stelt Alex Steenbreker, oprichtster van Leerpunt ADD, een informatieve website over AD(H)D, in reactie op Laura Batstra.

Gedragswetenschapper Laura Batstra gaf kritiek op de uitingen van Damiaan Denys, die meent dat een psychiatrische stoornis een ziekte is.

Batstra stelt dat daarvoor geen medische basis is vastgesteld en suggereert daarmee dat het geen ziekte mag heten. De sociaal-maatschappelijke factoren die zij als basis noemt, zijn inderdaad onderbelicht gebleven, maar het is geen wedstrijd tussen nature en nurture. In dit 'neuro-tijdperk' weten we maar al te goed dat vele factoren invloed hebben op fysiologie.

Bij psychiatrische stoornissen geldt dat gedrag en subjectieve beleving ver van de norm liggen en in de weg staan van dagelijks functioneren. Fysiologie speelt altijd een rol bij gedrag en subjectieve beleving. Er is dus zeker iets gaande in het lichaam van iemand met een psychiatrische stoornis.

Darmflora

Veel van de ontdekkingen die gedaan zijn in deze richting, vormen nog onvoldoende basis voor diagnostiek en/of behandeling. Er is bijvoorbeeld het elektro-encefalogram dat kan aantonen dat hersenactiviteit van iemand abnormaal is. Vruchtbaar onderzoek naar de rol van onder andere het immuunsysteem en de darmflora is gaande.

Een gebrek aan diagnostische waarde van medisch-wetenschappelijke conclusies is dus geen reden om het medische model af te doen als onzinnig. Er is een wisselwerking gaande tussen de eisen die gesteld worden aan het dagelijks functioneren van een persoon en diens fysiologie.

Normen

Het 'homokwabje' van Batstra is daarom een non-argument. Ze suggereert dat de meeste stoornissen geen stoornis meer zijn als er acceptatie is. Natuurlijk is daar een wereld te winnen, maar het is te gemakkelijk om te stellen dat mensen met een psychische stoornis 'gewoon slecht matchen met de normen en eisen van onze huidige maatschappij'. Het moeten voldoen aan normen en eisen is inherent aan samenleven en een verstoorde subjectieve beleving is een bron van veel psychisch leed.

Onder 'menselijke moeilijkheden' vallen zowel ziekten als het moeten voldoen aan normen en eisen. Het is geen ontkenning van sociaal-maatschappelijke factoren als de medische wetenschap iets ontdekt dat ze kan aanpakken en naar zich toe trekt.

Er mag daarom veel meer dialoog komen tussen die verschillende wetenschapsvelden. Het een sluit het ander niet uit. Met de crisis in de ggz zijn beide invalshoeken broodnodig.

Lees ook:

Wachtlijsten in de ggz wegwerken? Laat een psychiater de intake doen

De belofte over het terugdringen van de wachtlijsten maken de ggz-instellingen niet waar. En toch kan het, meent Rien Vermeulen, emeritus hoogleraar neurologie.

Opleiden van psychologen helpt de ggz

Meer deskundigheid bij de beoordeling van patiënten kan wachtlijsten verminderen. Maar zet psychologen in, betoogt Aart Franken, lid algemeen bestuur van het Nederlands Instituut van Psychologen.  

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden