OpinieToeslagenaffaire

Een pleidooi voor etnisch profileren is op dit moment echt te pijnlijk

null Beeld
Beeld

Pijnlijk dat hoogleraar Mieke Boon juist nu een pleidooi voor etnisch profileren houdt, schrijven Maria Eva Gonzalez Perez, advocaat bij Advocatencollectief Trias en Hans Siebers, associate professor aan de Universiteit Tilburg.

“Als ze het fatsoenlijk doet, mag de overheid etniciteit als factor gebruiken bij het opsporen van fraude”, zo schrijft Mieke Boon, hoogleraar wetenschapsfilosofie in praktijk aan de Universiteit Twente (Letter & Geest, 30 mei). Zij stelt dat de overheid burgers gelijk moet behandelen en niet mag discrimineren naar etniciteit. Tegelijkertijd stelt zij dat etnisch profileren te verdedigen is bij het bestrijden van fraude, wanneer etniciteit van invloed blijkt te zijn op die fraude.

Daarin heeft ze gelijk, maar er speelt ook een menselijk aspect mee. Haar pleidooi doelt op de toeslagenaffaire. Het probleem zit hem dan ook in deze aanleiding en de context van haar uitspraken in dit kader. Ze gaat geheel voorbij aan het feit dat de Belastingdienst juist jarenlang stelselmatig een groep ouders onrechtmatig behandeld heeft, onder toezicht heeft gesteld en ernstig benadeeld heeft. Ze weegt niet het gegeven mee dat de overheid jarenlang in strijd met de wet gehandeld heeft. Het gebrek aan menselijke maat bij de Belastingdienst, dat doet ze af met de term ‘commotie’.

Het vermoeden bestaat dat hierbij sprake is van etnisch profileren, maar het is al 2,5 jaar wachten op het onderzoek naar de ‘verwerking nationaliteit bij kinderopvangtoeslag’ van de Autoriteit Persoonsgegevens. De staatssecretarissen Van Huffelen en Vijlbrief zijn daarop vooruit gelopen en hebben zelfs aangifte gedaan op grond van beroepsmatige discriminatie.

Ze wisten wat ze deden, ze hadden het over ‘afpakjesdag’

De betrokken ambtenaren wisten waar ze mee bezig waren. Dat blijkt uit de jolige benamingen die ze elkaar gaven bij het vervolgen van burgers. Ze spraken over ‘het duo pek en veren’, ‘geen woorden maar daden’ en ‘afpakjesdag’.

Tegen die achtergrond maken wij bezwaar tegen de functie van het stuk van mevrouw Boon: het wekt de suggestie dat het optreden van de Belastingdienst gerechtvaardigd zou kunnen zijn. Namelijk: er zouden argumenten te bedenken zijn die dat optreden kunnen onderbouwen.

Zij beseft kennelijk niet dat tegen de achtergrond van de gedupeerden haar verhaal pijnlijk is. Deze mensen zijn al jaren bezig om de feiten boven water te krijgen. Inmiddels is een aantal methodes bekend geworden, waaronder zelfs geheime fraudelijsten waarop 180.000 burgers stonden. Daarmee is direct gestopt nadat ze ontdekt zijn door de buitenwereld. Op dat moment speelt mevrouw Boon met speculaties over etnisch profileren. Feit is dat er geen bewijs is dat etniciteit een rol speelt bij toeslagenfraude door burgers.

Sterker nog, grotendeels was er niet eens sprake van fraude en heeft juist de overheid onrechtmatig gehandeld. Zolang dat zo is, blijft etnisch profileren een ernstige schending van het eerste artikel van onze Grondwet en de wet gelijke behandeling.

Nog sterker, er is geen enkel bewijs dat bij welk maatschappelijk vraagstuk dan ook etniciteit een rol speelt. De oververtegenwoordiging van mensen met bepaalde achtergronden in bepaalde statistieken bewijst als zodanig helemaal niets.

Discriminatie is niet op feiten gestoeld, maar op verdachtmakingen

Dus ook al zouden mensen met een migratie-achtergrond (vaker) frauderen, dan nog bewijst dit niet dat er een oorzakelijk verband tussen etniciteit en fraude zou bestaan. Om die reden vormt het pleiten voor het opstellen van risicoprofielen op basis van statistiek uitlokking van discriminatie.

Belangrijker misschien nog is de politieke context waarbinnen het verhaal van Boon past. Mensen met een migratie-achtergrond lopen in dit land een gerede kans om uitgesloten en gediscrimineerd te worden. De samenleving is echter vaak etnisch gezien al onveilig en de positie van de een is vaak beter dan de ander. Deze discriminatie is nooit gestoeld op feiten, maar altijd op basis van verdachtmakingen.

Het verhaal van mevrouw Boon past in dat patroon: een sfeer scheppen die discriminatie zou kunnen goedpraten op basis van speculaties en insinuaties. Zij zet de gedupeerden van de Belastingdienst in de beklaagdenbank en leidt daarmee de aandacht af van wat er werkelijk aan de hand is.

Lees ook:

Etniciteit mag en kan een rol spelen bij opsporen fraude Belastingdienst, zegt deze hoogleraar

Als ze het fatsoenlijk doet, mag de overheid etniciteit als factor gebruiken bij het opsporen van fraude.

Van Huffelen moet nog bergen puin ruimen in toeslagenaffaire

Ouders die zwaar de dupe zijn van de toeslagenaffaire moeten sneller en ruimer compensatie krijgen. Dat het staatssecretaris Alexandra van Huffelen van financiën tot in 2021 kost om alle onrecht recht te zetten, vindt de Tweede Kamer veel te lang duren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden