CommentaarSlavernijverleden

Een parlementair racisme-onderzoek kan werken als een uitlaatklep

Het is goed dat Rotterdam en Amsterdam een eigen onderzoek naar het slavernijverleden van hun stad hebben laten verrichten. Het wordt tijd dat de Nederlandse handelsgeschiedenis, waarvan de slavenhandel onlosmakelijk onderdeel is, in al zijn goede én slechte kanten wordt beschreven.

De onderzoekers spreken de wens uit om het slavenverleden van heel Nederland te onderzoeken en dat verzoek verdient steun. In 2006 sprak oud-premier Balkenende nog de wens uit dat we in Nederland wat meer ‘VOC-mentaliteit’ moesten hebben. Maar in een stad als Rotterdam, waar één op elke acht inwoners direct nageslacht is van een slaaf, is zo’n handelsmentaliteit vooral pijnlijk. De achter-achter-kleinkinderen van slaven leven met het gegeven dat ze wonen in een land dat hun eigen voorouders eeuwenlang en systematisch terugbracht tot handelswaar en goedkope arbeidskrachten.

Het slavenverleden rust zwaar op het nageslacht en heeft zijn doorwerking in de huidige tijd, zo blijkt uit de protesten van #blacklivesmatter en #kickoutzwartepiet. Het valt niet te negeren dat er systemisch racisme bestaat op allerlei plekken in de Nederlandse samenleving. Ongelijke behandeling is te zien in het onderwijs, op de arbeidsmarkt en zelfs bij de overheid – zoals uit de toeslagenaffaire blijkt.

Racisme is in Nederland weer aan het groeien, stelden de senatoren Paul Rosenmöller (GroenLinks) en Annemarie Jorritsma (VVD) vorige week vast. Zij pleitten in de Eerste Kamer gezamenlijk voor een parlementair onderzoek.

Lessen trekken

Daarmee zouden er twee onderzoeken komen, die elkaar goed kunnen aanvullen. Een onderzoek naar de slavenhandel in heel Nederland om alle feiten uit het verleden helder te krijgen. Want hoe diep zat Nederland in de handel van Afrikanen, Antillianen, Surinamers en Indonesiërs? De vervolgvraag is echter net zo belangrijk: hoe doordrenkt van dit verleden is de huidige samenleving, en hoe kunnen wij hieruit lessen trekken voor de toekomst?

Het voorstel voor een onderzoek werd deze keer niet door de Tweede Kamer geïnitieerd, maar door de senaat. De Eerste Kamer werkt minder vanuit de waan van de dag. Toch zal een racisme-onderzoek niet eenvoudig zijn. Het kan makkelijk in emoties ontsporen. Maar in een setting waarbij de enquêtecommissie cultureel ­divers is samengesteld en waarin de twee politiek zwaargewichten Rosenmöller en Jorritsma zitting nemen, is de kans op slagen groter. Dan kunnen alle betrokkenen rustig hun verhaal doen. De vraag ligt op tafel hoe we in deze multiculturele samenleving ons moeten verhouden tot het verleden en met elkaar. Het zou mooi zijn als zo’n enquête gaat fungeren als uitlaatklep voor de groeiende spanningen in de samenleving, en idealiter leidt tot enige vorm van verzoening.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden