null

OpinieBestuurscultuur

Een nieuwe bestuurscultuur? Laat de burger dan meepraten, zoals in Frankrijk en Duitsland

Politici die burgers echt vertrouwen, laten hen ook echt meepraten, stelt Eva Rovers, schrijver en mede-oprichter van Bureau Burgerberaad. In andere Europese landen zijn die er al.

Eva Rovers

Het nieuwe coalitieakkoord staat bol van de goede voornemens. Zoals velen zich nu voornemen om komend jaar écht gezonder te gaan leven, zo wil het aanstaande kabinet écht een wat gezondere politiek gaan voeren. Het wil het vertrouwen tussen burgers en overheid herstellen, het wil een nieuwe bestuurscultuur ontwikkelen, en het wil zijn treuzelpolitiek op het gebied van woningmarkt, kansenongelijkheid, racisme, veiligheid, stikstof en klimaat omzetten in daadkracht.

Maatschappelijke steun voor al die ambities is cruciaal, beseffen de coalitiepartners, maar hoe ze die willen krijgen, blijft onduidelijk. Ja, ze willen “samenwerken met lokale overheden, sociale partners en de uitvoeringsorganisaties”.

En burgers dan? Zou het daar in een democratie niet om moeten draaien? Neem het klimaatbeleid, waar iedere Nederlander mee te maken zal krijgen. Het nieuwe kabinet ambieert om Nederland hierin tot Europese koploper te maken, onder meer door te streven naar 60 procent uitstootreductie in 2030 en een klimaatfonds à 35 miljard in het leven te roepen. Hoe die reductie bereikt zal worden en hoe die klimaatmiljarden besteed gaan worden staat nog open. Dat vraagt om serieuze afwegingen van veel verschillende belangen: belangen van huidige en toekomstige generaties, van boeren en stedelingen, van bedrijven en burgers, van mensen en dieren, van economie en ecologie.

Meer nodig dan de wil om ‘burgers meer te betrekken’

Over dat soort afwegingen zouden we als samenleving als geheel moeten praten en beslissen. Niet alleen politiek, bedrijfsleven en maatschappelijk middenveld, maar ook inwoners. Daarvoor is meer nodig dan de wil om ‘burgers meer te betrekken bij klimaatbeleid’ zoals in het akkoord staat. Ook een mooi voornemen, maar opnieuw: hoe dan? Meer van hetzelfde? Enquêtes geven geen ruimte om met elkaar in gesprek te gaan en inspraakavonden worden vaak pas georganiseerd als plannen al bijna rond zijn. Met als resultaat nog meer verdeeldheid en nog minder vertrouwen. Dat kan anders – en democratischer. Namelijk via burgerberaden.

In burgerberaden buigt een gelote groep inwoners zich over een complex maatschappelijk probleem. Ze laten zich grondig informeren en gaan met elkaar op zoek naar oplossingen die het algemeen belang het beste dienen.

Uit buitenlandse voorbeelden blijkt dat inwoners binnen enkele maanden slimme en haalbare aanbevelingen kunnen bedenken voor ingewikkelde onderwerpen zoals klimaatverandering, maar bijvoorbeeld ook rond morele kwesties. Zo leidde een burgerberaad in het katholieke Ierland tot grondwetswijzigingen die de abortuswetgeving versoepelden en het homohuwelijk mogelijk maakten. In onder meer Frankrijk, Denemarken en Schotland zorgden burgerberaden voor een pakket maatregelen om de klimaatcrisis aan te pakken, in Amsterdam vond een mini-burgerberaad plaats over de klimaatdoelen van de stad en in Steenwijkerland over hernieuwbare energie.

Een soort Derde Kamer

Sommige overheden gaan nog verder. De nieuwe Duitse regering wil burgerraden rond allerlei vraagstukken inzetten om de besluitvorming te verbeteren. In Duitstalig België en in Parijs zijn zelfs permanente burgerberaden ingesteld (waar inwoners roulerend zitting in nemen). Die werken als een soort ‘Derde Kamer’ die meerdere keren per jaar burgerberaden opzet rond onderwerpen waar gekozen politici niet uitkomen of die aangedragen worden door inwoners.

De gemene deler: politici die burgers vertrouwen. Een overheid die nieuwsgierig is naar de kennis, ervaring, zorgen en behoeften van haar inwoners, en hen om hulp durft te vragen. Dat is pas een nieuwe bestuurscultuur.

Dus nieuw kabinet, laat inwoners u helpen om de grootste uitdagingen van deze tijd samen aan te pakken. Te beginnen met een ambitieus na­tionaal Burgerberaad Klimaat & Milieu. Zo wordt Nederland niet alleen koploper verduurzaming, maar ook in vertrouwen.

Lees ook:

Suikertaks, geen leenstelsel meer en heel veel huizen: dit zijn de plannen van Rutte IV

Welke plannen heeft kabinet-Rutte IV voor de komende regeerperiode? In dit artikel zetten we ze allemaal op een rij.

Dezelfde fracties, maar een fris elan? Dit staat kabinet-Rutte IV te wachten

Begin 2022 staan ze op het bordes, de ministers van het vierde kabinet onder leiding van premier Mark Rutte. Onder welk gesternte zullen zij hun werk moeten doen?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden