Beeld Trouw

CommentaarKiesstelsel

Een nieuw kiesstelsel lost een paar problemen op, maar geeft er ook een paar terug

Als het aan het kabinet ligt, kiezen we straks om de drie jaar de helft van senatoren in de Eerste Kamer. De senaat is dan iedere zes jaar helemaal ververst en is zo beter bestand tegen de schokgolven van de politieke actualiteit. Althans, dat is het idee van dit wetsvoorstel, waarover volgende week voor het eerst in de Tweede Kamer wordt gestemd. Het is een grondwetswijziging, die pas in werking treedt als ook een nieuwe Tweede Kamer na maart volgend jaar het voorstel aanneemt.

De wens om de Eerste Kamer minder ‘politiek’ te maken, is sympathiek maar niet nieuw. De vraag is daarom of deze wijziging het juiste middel is om het doel te bereiken. Er zijn voordelen, maar het grootste voordeel komt niet de Eerste Kamer zelf ten goede. Door de verkiezing van de Statenleden te ontkoppelen van het moment waarop de Statenleden vervolgens de Eerste Kamer kiezen, krijgen de Provinciale Verkiezingen namelijk de volle aandacht die ze verdienen. De Staten gaan over belangrijke onderwerpen als wegen, natuur en de inrichting van het landschap. Zaken die nu vaak ondersneeuwen in campagnes waarin Haagse thema’s en poppetjes domineren.

Toeval

Een extra voordeel kan zijn dat senatoren op deze manier een langere adem hebben. De wetsvoorstellen die zij beoordelen gaan soms weer terug naar de minister, en met een zesjarig senatorschap kan men langer profiteren van de opgedane ervaring.

Een ander argument – waarvan het kabinet toegaf dat het meespeelt – is de continue dreiging dat een coalitie nu in één klap haar meerderheid kan verliezen in de Senaat. Dat gebeurde bijvoorbeeld in 2019, toen Forum voor Democratie de grootste fractie werd in de Senaat. Met deze grondwetswijziging zouden Statenfracties zich eerst een poosje moeten bewijzen, voor ze de Eerste Kamer kunnen kiezen. Dit argument hangt overigens wel samen met het toeval dat de Provinciale Verkiezingen al een poosje halverwege een regeerperiode vallen. Dat hoeft natuurlijk niet zo te blijven, als een kabinet bijvoorbeeld struikelt. Aan de andere kant zou dat kunnen leiden tot grote verschuivingen in beide Kamers tegelijk.

Stemafspraken

Een nadeel waarvoor het kabinet zeker nog met een oplossing moet komen, is het feit dat bij een verkiezing van slechts 37 of 38 zetels de kleine partijen lastiger aan een zetel kunnen komen. Overigens was dat ook vóór de grondwetswijziging van 1983 het geval, toen ditzelfde kiessysteem nog bestond. Partijen wisten daar toen door het maken van allerlei stemafspraken vaak een mouw aan te passen.

Kortom, deze wijziging lost een paar problemen op, maar geeft er ook een paar terug. Misschien is het tijd voor aanpassing, maar dan vooral om de provinciale politiek de ruimte en aandacht te geven die ze verdient.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden