Stevo Akkerman

Een moslim-variant van de reformatorische biblebelt zou al een hele vooruitgang zijn

De tentoonstelling ‘Bij ons in de biblebelt’ verslaat zijn duizenden, om er meteen maar een oudtestamentische uitdrukking tegenaan te gooien, en een van hen was ik. Eind vorige week voegde ik mij in het gedrang in het Utrechtse Catharijneconvent om een blik te werpen op de bevindelijk-reformatorische medemens, die mij heel bekend voorkomt en tegelijkertijd ook niet; mijn vrijgemaakte nest had toch net een andere geur.

Er viel niet veel te zien, om eerlijk te zijn, juist omdat zoveel mensen waren komen kijken. Ik verlegde mijn aandacht daarom al snel van de expositie naar de bezoekers, en vooral naar hun onderlinge gesprekken. Die begonnen al bij het begin, waar een grote routekaart hing van kerkelijk Nederland, met alle aftakkingen – de repeterende breuk van het eigen gelijk. Met een zekere schuchterheid wezen mensen de tak aan die de hunne was, wetende dat ze daarmee direct dreigden te verraden hoe zwaar of licht ze waren. “Ik durf het haast niet te zeggen”, zei een oudere man uit Rijssen, terwijl hij wees op de afkorting PKN, dat ruime kerkelijke huis met zijn vele kamers, inclusief behoorlijk orthodoxe.

Alle kwaad

Ik kwam deze man aan het einde van de expositie weer tegen, nu in discussie met een andere bezoeker. “Dit staat niet in de Bijbel”, zei die bezoeker bij een bord met een tekst uit de Heidelbergse Catechismus: ‘Alzo verdorven zijn wij dat wij onbekwaam zijn tot enig goed en geneigd tot alle kwaad’. De twee mannen werden het niet eens, maar gingen in vrede uit elkaar. “U komt er wel”, zei de man uit Rijssen, nadat de ander had verklaard dat hij niet zozeer God had gevonden, maar God hem. Geen hel en verdoemenis dus, terwijl die op de werkelijke biblebelt toch best voorradig zijn. Iets ervan viel te proeven in de terugkerende afbeeldingen van de brede en de smalle weg, waarvan de eerste zoals bekend eindigt bij het eeuwige geween en tandengeknars, maar ik begreep wel waarom schrijver Rob van Essen, opgegroeid in deze kringen, in De Groene Amsterdammer klaagde dat hij iets miste in deze tentoonstelling: het bang biddende kind, vol angst dat hij verloren zal gaan.

Radicalo's

Het is, met andere woorden, niet mijn bedoeling al te romantisch doen over ‘onze’ biblebelt, ook omdat ik mij het schrikbeeld van de hel zonder veel moeite weer voor de geest kan halen. Wij hadden die ook. Maar in het licht van de berichten over het islamitisch dan wel salafistisch onderwijs, zou een moslim-variant van de reformatorische orthodoxie al een hele vooruitgang zijn. Of maak ik nu een te snelle sprong van de biblebelt naar de korankring? Dat zou kunnen, er zijn natuurlijk grote verschillen tussen die twee en ik wil ze zeker niet aan elkaar gelijkstellen. Maar de refo’s laten zien dat het mogelijk is uiterst conservatieve opvattingen te koesteren en toch deel te zijn van de samenleving. Je zou willen dat de islamitische gemeenschap, die in meerderheid helemaal niet salafistisch is, een manier zou vinden om de radicalo’s op een soortgelijk pad te brengen.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden