null Beeld

ColumnJamal Ouariachi

Een moeras van woke-activistische taal - nergens vaste grond onder de voeten

Jamal Ouariachi

Je zou het een overwinning kunnen noemen voor de antiracistische ideologie die sinds een jaar of tien het ­racismedebat in Nederland beheerst. Het is de ideologie die zich op postmoderne academische denkbeelden baseert, waaruit begrippen als intersectionaliteit, identiteitspolitiek, wit privilege, witte ­gevoeligheid en witte onschuld zijn voort­gevloeid. En ja, ook de concepten institutioneel racisme en onbewust racisme.

In theoretische en wetenschappelijke zin valt er nogal wat af te dingen op dit gedachtegoed, maar recent bleek hoezeer je er ook in de praktijk geen fluit aan hebt. Want dit is de overwinning: staatssecretaris Marnix van Rij (Belastingdienst, CDA) ­erkende namens het kabinet dat er bij de Belastingdienst sprake is geweest van institutioneel racisme. Hoezee! En nu? Nou, niets , want institutioneel racisme is geen juridische term.

Maar hoe kan dat nou? Er zijn toch individuen geweest die het racistische instrumentarium hebben ontwikkeld, waarbij burgers op grond van nationaliteit, religieuze overtuiging, achternaam of uiterlijk als potentiële fraudeur werden aangemerkt? Een algoritme bedenkt dat toch niet zelf?

Nee oké, zei Van Rij, maar het ging om ‘gedragingen die voortkomen uit onbewuste vooroordelen en onwetendheid’.

Pyrrusoverwinning van de antiracismebeweging

Bij Nieuwsuur formuleerde hij het nog straffer: ‘Het kan bewust zijn, het kan onbewust zijn, het kan opzettelijk zijn, het kan onopzettelijk zijn’. Ziehier de pyrrusoverwinning van de antiracismebeweging: een moeras van taal, nergens vaste grond onder de ­voeten.

Een buitengewoon geraffineerde zet van de staatssecretaris, trouwens. Door zich de ­terminologie van woke-activisten toe te ­eigenen, maakt hij die onschadelijk. Want als racisme institutioneel is, bestaat er geen individuele verantwoordelijkheid. Als racisme onbewust is, evenmin. ‘Ik was het niet, edelachtbare, het was mijn opvoeding, mijn socialisatie in een racistische machtsstructuur’. Zo lust ik er nog wel een paar.

Wat is Van Rij nu van plan om de onbewuste racisten van de Belastingdienst aan te pakken? Tja, erop aanspreken, cursusje hier, cursusje daar. In de wereld van de diversiteitstrainingsmaffia zullen ze met glinsterende eurotekentjes in de ogen feest hebben gevierd bij het horen van die woorden.

Ik bied de staatssecretaris graag mijn eigen cursus aan: iedereen die in dienst van de overheid werkt, of het nu bij de Belastingdienst is of politie, zou een Hippocrates-­achtige eed moeten afleggen op artikel 1 van de Grondwet. En wie zich daar niet aan houdt, moet sancties kunnen verwachten. Ontslag, een rechtszaak wegens discriminatie. Wie slachtoffers maakt, moet boeten. Dat geldt voor diefstal of mishandeling, het zou net zo goed voor discriminatie moeten gelden. ­Zeker als dit vanuit de overheid gebeurt. En een kabinet zou overtreders niet moeten beschermen met tandeloze termen als institutioneel of onbewust racisme.

De staatssecretaris kan mijn factuur binnenkort verwachten. Graag gedaan.

Jamal Ouariachi is schrijver. Behalve­­ romans en verhalen schrijft hij onder meer recensies en columns. Lees hier eerdere columns van Ouariachi terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden