Opinie Meditatie

Een liefhebbende levenshouding is een leven lang hard werken

‘Loving-kindnessmeditatie’ gaat niet om warme gevoelens, maar over je losmaken van natuurlijke reacties, schrijft psychotherapeut en mindfulness-trainer Frank Vernooij.

Een columnist geeft kritisch commentaar op wat er aan de hand is. Veel meer kan hij of zij niet, schreef Nelleke Noordervliet (Opinie, 24 ­augustus). Maar hoeveel kennis mag je van een columnist verwachten?

“Wat hebben we aan die stromen ­loving kindness, waarmee we onszelf aaien en verdoven?” vraagt Noordervliet zich in haar column af, nadat ze een oefening daarin had meegemaakt. De loving-kindnessmeditatie is van boeddhistische origine, maar zou christelijk of humanistisch kunnen zijn. Het is een training in een liefhebbende, niet-afsluitende houding. Die is niet los te zien van mindfulness: mindfulnessmeditaties zijn gericht op opener en onverstoorbaarder worden onder de realiteit – dus niet je ervan ­afkeren, juist toelaten – en compassie, terwijl loving kindness is gericht op een houding van liefdevolheid.

Dat betekent niet: vol warme gevoelens. Het gaat met name over je ‘vijanden’, breed gezien degenen aan wie je je ergert, voor wie je je schaamt, die je kwaad deden of doen. Het betekent dat je je verregaand losser moet willen ­maken van je natuurlijke reacties. 

Afstand van je ik-gerichte impulsen

Meditatietraining gaat niet over voelen of je goed voelen, maar over leren waarnemen zonder in iets op te gaan. Dus ontwennen om slaaf te zijn van je automatische ik-reacties. Je krijgt afstand van je ik-gerichte impulsen, een vrijheid die juist een intiemer contact met het leven brengt, een ander type bewustzijn.

Geen mens raakt het verlangen om zich er prettiger door te voelen overigens helemaal kwijt. Zo sterk zijn we van nature, ‘dierlijk instinctief’ uit op ons directe ego-welbevinden.

“Wat nu?” vraagt Nelleke Noordervliet, veronderstellend dat ze in een ‘goed gevoel krijgen’-oefening zat. Aan het werk natuurlijk, je leven lang. In je eigen kring toepassen wat je in een veilige meditatieomgeving opbouwt. Dit wordt nooit vanzelfsprekend, het gaat tegen onze natuurlijke neigingen in, dus vereist grote inspanning.

Jezus, helemaal geen lieverdje, maakte keihard, maar vanuit liefde­volheid duidelijk: “Van je vrienden houden is geen kunst” en “Wie mijn woord – heb elkander lief – hoort, maar er niet naar handelt, is nog niets waard”. Geen blijde boodschap. Liefdevolheid werkt met zachte én (kei)harde middelen.

Wraakzuchtige goedwillenden

De grote meerderheid van mensen is van goede wil, zegt Nelleke Noordervliet terecht. Maar niet vanzelf gefundeerd op een stevige bodem, integendeel. Elke dag zit het nieuws vol met woedende, wraakzuchtige en uit het lood geslagen goedwillenden, in de ban van hun emoties. Bij grote druk gaan primitieve, ik-gerichte en ‘de ander wegzettende’ impulsen overheersen. Daar begint het meeste kwaad.

Het gaat niet om doorgewinterde kwaaddoeners of psychopaten, maar om de niet erg bewuste en standvastige goedwillenden. Meditatietraining is een zeer grondige manier om een fundament te leggen om goedwillend én realistisch te leren leven. Analyses sec blijven zweven met slechts machteloze moralistisch getinte ‘we-zouden-moetens’ tot gevolg.

Noordervliets column riep ergerde me. Het heeft me tijd en moeite gekost om me te realiseren dat ik de schrijfster in een hokje plaatste, als ‘een tegenstander’. Én om me te realiseren dat dat precies is waar een loving-kindness­training over gaat. Te bedenken en geleidelijk te kunnen gaan voelen: zij wil net als ik het beste en ook zij is er serieus mee ­bezig. Geen lievigheid, wel verzachting en verbinding.

Een oude boeddhistische wijsheid luidt: Je tegenstander is je beste leermeester. Loving kindness: niemand zal betwisten dat de wereld er meer van kan gebruiken. Ik ben het met haar eens.

Lees ook:

Een columnist geeft kritisch commentaar, veel meer niet

Zo’n vijftien mannen en vrouwen, jong en oud, doodgewone losse individuen zonder zweem van zweverigheid, zaten op willekeurig in de ruimte ­geplaatste stoelen. Voor ons zat John ­Douglas. Hij loodste ons door drie uur meditatie op het thema ‘Loving ­kindness’. Niemand zal betwisten dat de ­wereld daar wel wat van kan gebruiken.

Wie meer rust wil in zijn leven, moet zijn gedachten wat minder serieus nemen

‘Leven met wind mee’, het nieuwe boek van schrijver Jelle Hermus, gaat over meer rust en minder drama in het hoofd. ‘Geen vaag gedoe, maar gewoon heel praktisch.’ Het is direct hoog in de bestsellerlijstjes beland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden