Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een leraar is niet zomaar breed inzetbaar

Opinie

Wilfried Vanneste

Welk onderwijs bereidt onze kinderen en jongeren zo goed mogelijk voor op hun toekomst in snel evoluerende tijden? © Hollandse Hoogte / EyeEm Mobile GmbH
Opinie

Een meer algemene vorming zoals in Vlaanderen kan leraren helpen, maar er komt meer bij kijken, meent Wilfried Vanneste, Vlaming in Wissenkerke en gepensioneerd docent Fontys lerarenopleiding en pedagogiek.

Voor een mogelijke oplossing voor het lerarentekort kijkt Nederland ook naar Vlaanderen (Trouw, 13 december). De Onderwijsraad adviseert de opleidingen samen te voegen, om zo een minder scherp onderscheid te maken in bevoegdheid voor basisonderwijs en voor voortgezet onderwijs. In Vlaanderen kent de lerarenopleiding al een langere en bredere algemene vorming en een latere specialisatie. De gevolgen zijn een bredere multidisciplinaire basis en dus inzetbaarheid. In voetbaltermen zijn Vlamingen middenvelders die ook als spits of verdediger kunnen worden ingezet.

Lees verder na de advertentie

Het lerarentekort aanpakken zou echter niet als een item op zich mogen worden beschouwd, maar als een gevolg van een onderwijsvisie en beleid (inclusief waardering en salariëring) dat meebeweegt met de vakdisciplines en de omgeving waarin kinderen van nu groot worden. Belangrijk is dan ook het pedagogisch uitgangspunt. Welk onderwijs bereidt onze kinderen en jongeren zo goed mogelijk voor op hun toekomst in snel evoluerende tijden?

Veel docenten hebben zoveel vernieuwingen zien passeren dat ze er moe van geworden zijn

Gezien de snelle evolutie van de kennis, wordt de vaardigheid om nieuwe kennis te verwerven steeds belangrijker. In het begin van mijn opleiding en docentschap, in Leuven en in Gent, was dyslexie bijvoorbeeld iets wat tot de orthopedagogiek behoorde. Dat was specialistisch, nu is het basiskennis. Ik heb zelf ervaren dat mijn brede algemene kennis van nadeel in voordeel veranderde: ik had een brede basis waarop specialisatie geactualiseerd kon worden. De kracht van de leraar zit hem niet in de kennis, maar in de bereidheid om kritisch de evoluties binnen de discipline en binnen de pedagogische inzichten te volgen.

Groep 3

Vroeger was er sprake van de didactische driehoek leerling, leraar, leerstof. Ik heb die direct aangevuld tot een vierkant, met de context van de leerlingen, zoals ouders, sociaal-economische omstandigheden. Als onderwijzer en als opbouwwerker heb ik ervaren dat het niveau waarop ik, als leraar, het meest fout kon doen groep 3 was. Vreemd dat daar de laagste salarissen zitten. Hier moet een leraar het hebben van zijn didactische vaardigheden.

In het basisonderwijs blijft er altijd discussie over de verhouding vakkennis en didactische vaardigheden. Ik meen dan ook niet, zoals in het Trouw-artikel gezegd wordt, dat als je in het voortge- zet onderwijs les kunt geven, je dat ook in het basisonderwijs kunt. Qua vakkennis klopt het, maar vind je het ook belangrijk om elke leerling belangrijker te vinden dan het vak? Kun je je voldoende inleven - met kennis van de leefwereld - in de belevingswereld van een achtjarige of van een vijftienjarige?

Veel docenten hebben zoveel vernieuwingen zien passeren dat ze er moe van geworden zijn. Ook op de Hogeschool in Tilburg heb ik studenten moeten voorbereiden op ontwikkelingen. Soms werden vernieuwingen op het laatste moment, met een nieuwe regering, afgeblazen. Het onderwijs heeft recht op voldoende rust. Hervormingen moeten dan ook bedachtzaam uitgevoerd worden.

Men kon ons indertijd ook niet opleiden voor het digitale tijdperk. Toch was mijn universitaire opleiding in Leuven een goede basis. Ze gaf me geen antwoorden op de concrete vragen voor de klas, wel een basis om met de toenmalige vragen (behoeften) van leerlingen om te gaan en de flexibiliteit om ook toekomstige vragen en evoluerende disciplines aan te kunnen.

De kop 'De Vlaamse leerkracht kan bochten maken' suggereert terecht een grotere flexibiliteit. Maar wie bochten maakt, kan ook uit de bocht vliegen. De haarspeldbochten liggen in het onvoldoende oog hebben voor leerling, voor leraar, leerstof en (leer)-omgeving van de leerling. Het is aan de Onderwijsraad dat steeds opnieuw te heroverwegen.

Lees ook:

Is de Vlaamse duizendpoot-voor-de-klas een oplossing voor het Nederlandse lerarentekort?

Nederland moet al zijn lerarenopleidingen samenvoegen, vindt de Onderwijsraad. Dat geeft leraren in spe een veel ruimere keuze in schoolvakken en in specialisaties. Alles om het lerarenvak aantrekkelijker te maken. In Vlaanderen is het al zo dat leraren met hun diploma meer kanten op kunnen. Werkt dat?

Deel dit artikel

Veel docenten hebben zoveel vernieuwingen zien passeren dat ze er moe van geworden zijn