Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een krimpende kerk vraagt niet om Grieks of Hebreeuws, maar om vindingrijkheid

Opinie

Jaap Marinus en Tom Mikkers

Ad van Nieuwpoort, predikant in Bloemendaal en Overveen, in de documentaire ‘Hier ben ik’. © RV
Opinie

Niet elke situatie vraagt om eenzelfde predikant, schrijven aanstaand predikant Tom Mikkers en student Jaap Marinus. 

Dienen dominees academisch opgeleid te zijn en de klassieke talen te beheersen? Ad van Nieuwpoort, predikant in Bloemendaal pleitte voor kennis van de talen waarmee de Schriften in de grondverf zijn gezet. Toch is het tamelijk willekeurig om in de huidige context van ontkerkelijking de academische opleiding en de kennis van de klassieke grondtalen voor predikanten zo te verheffen.

Lees verder na de advertentie

Anders dan cabaretiers die het hele land doorreizen met op elk ander podium steeds weer hetzelfde verhaal, moeten predikanten zondag na zondag voor eenzelfde groep mensen met een nieuw verhaal komen dat theologisch hout snijdt. Zonder intellectuele bagage en stevige denkkracht is dat eigenlijk niet vol te houden. Hier hebben de voorstanders van de klassieke academische theologie beslist een punt.

Meer dan Grieks nodig

Wie niet van studeren houdt, krijgt het zwaar in het vak van predikant. Want maar weinigen hebben genoeg talent om elke week weer uit de binnenwereld van ‘ik voel en ik vind’ een overdenking op te diepen. Toch vraagt de overtuigingskracht van de dominee die in een seculier land geloof wil uitdragen om meer dan alleen kennis van grondtalen. Waarom geen pleidooi voor kennis van filosofie of andere levensbeschouwingen? Waarom geen nadruk op de performance en retorica van voorgangers? En wat te denken van enig inzicht in onze diepste zielenroerselen? Daarnaast is er de alledaagsheid van de kerkelijke organisatie. Wanneer je kerk krimpt, kom je er niet met Grieks en Hebreeuws, maar vooral met vindingrijkheid.

Ook al spreekt er liefde voor de Bijbel uit, een te eenzijdig pleidooi voor kennis van de grondtalen zal het grote verhaal niet doen terugkeren. Wie denkt van wel, gaat ook voorbij aan het feit dat de predikant die zichzelf etaleert als vrome en erudiete geleerde, een relatief recente uitvinding is in de Nederlandse kerkgeschiedenis. Pas in de negentiende eeuw, aan de vooravond van de secularisatie in de twintigste eeuw, tooide de predikant zich in zwarte toga, het gewaad van de hoogleraar. 

Dat dit type predikant onvoldoende is toegerust voor kliederkerken, digitale nieuwsbrieven of een aansprekende vlog, lijkt ons evident. Met heimwee naar voorbije tijden staan we als protestantse kerken vooral met het gezicht naar het verleden. Je zou je zelfs kunnen afvragen of we zo het huidige – ook door veel predikanten verfoeide – politieke gekoketteer met cultuurchristendom en klassieke oudheid niet te veel in de kaart spelen.

Diepgang of experiment

Welke opleiding levert de beste predikant? Het debat hierover levert vooral clichés op. Academici gaan voor diepgang. Hbo’ers voor de praktijk en het experiment. Op grond waarvan zouden academische theologen een professioneel leven lang, de hele dag in de studeerkamer doorbrengen, en hbo-theologen na hun studie geen boek meer inkijken? Het is toch niet de aard van de opleiding, maar de aard van het beestje om na het voltooien van een studie te blijven studeren?

Het mooie van het protestantisme is dat de plaatselijke gemeente het laatste woord heeft. Gegeven de snelle verandering van onze samenleving en de transitie die kerk en geloof treft, is het een zegen dat er keuze is tussen predikanten met verschillende opleidingen en talenten. Niet elke situatie vraagt om eenzelfde predikant. Liefhebbers van dominees dienen verschillen tussen de predikantsopleidingen ook niet tegen elkaar uit te spelen, maar inzichtelijk te maken.

Met vereende krachten lukt het kerken dan hopelijk om in de 21ste eeuw een doorstart te maken en relevant te zijn voor iedereen. De dominee hoeft in ieder geval niet gered te worden. Ondanks de zwarte toga met witte bef ligt het niet zo zwart-wit.

Lees ook:

Doe de dominee niet in de uitverkoop

Een onzalig plan, om predikanten met een hbo-opleiding toe te laten, vindt Ad van Nieuwpoort , predikant te Bloemendaal en Overveen. De synode van de Protestantse Kerk Nederland neemt hierover in juni een besluit.   

Wat vindt u: moet een pastor in de kerk ook Hebreeuws en Grieks kennen?

Wat maakt iemand een goede dominee? Met deze simpele vraag zit het bestuur van de Protestantse kerk Nederland (PKN) nogal te tobben en te stoeien

Deel dit artikel