Opinie

Een jodiumpil is maar een kleine pleister als de kerncentrale knalt

Mensen staan hand in hand als vorm van protest tegen de Belgische kerncentrale in Tihange. De deelnemers aan de 90-kilometerlange mensenketting willen dat de kerncentrale gaat sluiten. Beeld ANP

OPINIE | Echte bescherming tegen een ontplofte kerncentrale is een illusie, stelt Peer de Rijk, directeur van WISE, een organisatie tegen kernenergie.

Komende maand krijgen 1,4 miljoen huishoudens jodiumpillen uitgereikt. Een majeure operatie, uitgevoerd door de Rijksoverheid met hulp van de regionale Veiligheidsregio's.

Iedereen tot en met 40 jaar die tot 20 kilometer van een kerncentrale woont, of die nou in Duitsland, België of in Nederland staat, krijgt de pillen. In de zone van 20 tot 100 kilometer rond een kerncentrale krijgt iedereen die jonger is dan 19 jaar ze. Wie net buiten de boot valt (te oud of net buiten de grens) kan zelf pillen kopen. Bij een proef rond de onderzoeksreactor in Petten besloot de gemeente de grens zelf op te rekken want de arbitraire grens van de Rijksoverheid gaat natuurlijk dwars door gemeentegrenzen heen. Om het nog ingewikkelder te maken gelden voor Drenthe en Groningen andere grenzen; omdat het daar gaat om de Duitse kerncentrale Emsland - die een groter vermogen heeft en dus meer radioactieve stoffen kan uitspugen na een ongeluk - gelden er zones van 0-25 en 25-100 kilometer.

Bij een kernramp kunnen tientallen verschillende soorten radioactieve stoffen vrijkomen. De enige waartegen je je een beetje kunt beschermen is jodium, door je schildklier te verzadigen met niet-radioactieve jodiumtabletten. Voor alle andere stoffen geldt; wegwezen, zo snel mogelijk. Dat is voor een overheid een ingewikkelde boodschap. Want hoewel ze blijft bezweren dat de kerncentrales volledig veilig zijn (anders zouden ze niet open mogen blijven) weten ze dat ook weer niet helemaal zeker. En daarom delen ze preventief zo'n 15 miljoen pillen uit.

Geen bescherming mogelijk

Wie dieper doorgraaft in de informatie van de Rijksoverheid leest dat er tegen de vele andere stoffen die vrijkomen feitelijk geen effectieve bescherming mogelijk is. En dus raadt ook de overheid ons aan om weg te gaan als het zo ver komt.

Of nee, toch niet, eerst moet je in principe blijven waar je bent ("Bent u onderweg in een auto, schakel dan alle ventilatie uit en rij van de plek van het ongeval vandaan. Als er files zijn, is schuilen in een betonnen gebouw een veiliger optie") en precies op het juiste moment de jodiumpillen slikken. Maar omdat er nu eenmaal niet alleen jodium ontsnapt moet u na een seintje van de minister alsnog uw huis verlaten en op pad. Of je nou wel of niet eerst even je kinderen van school moet halen is nog wat onduidelijk. Daarover moet je dan bellen met de Veiligheidsregio. Ga je eerst langs school, neem dan wat pillen mee want misschien weet het schoolhoofd niet meer zo goed waar ze liggen.

We hebben het hier over een gebied met steden als Eindhoven, Groningen, Maastricht, Middelburg, Vlissingen, Goes, Almelo, Enschede, Roermond, Breda en delen van Rotterdam.

Schijnveiligheid

Ons wordt vaak gevraagd wat we ervan vinden. Bieden de pillen alleen schijnveiligheid of zijn ze een noodzakelijk kwaad?

We ontkennen het dilemma niet; na de ramp in Tsjernobyl (1986) zag je een nog veel groter aantal gevallen van schildklierkanker in regio's die geen pillen verstrekt hadden dan in de gebieden waar ze wel geslikt werden. Maar in Fukushima dachten duizenden mensen die wel jodiumpillen hadden geslikt dat ze veilig waren. Zij gingen niet weg en kregen de volle radioactieve cocktail over zich heen.

We zullen mensen dus niet oproepen de pillen demonstratief weer in te leveren bij de minister. Maar we zeggen wel: een kerncentrale kan ontploffen. Echte bescherming is een illusie, het wordt een gigantische puinhoop. Niet omdat wij paniek zaaien maar omdat radioactieve stoffen levensgevaarlijk zijn.

We willen geen pillen maar echte veiligheid. De kerncentrales moeten dicht.

Lees ookFukushima gloeit nog altijd na.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden