Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een hoofddoek past een diender van de staat niet

Home

Ger Groot

© Jörgen Caris
Column

De Amsterdamse politiechef Pieter-Jaap Aalbersberg wil erover gaan nadenken of vrouwelijke agenten in zijn stad in de toekomst hoofddoekjes mogen dragen. Nadenken is altijd goed. Helaas is het idee waaróver wordt nagedacht dat niet. 

Wie afgaat op de berichtgeving in deze krant zou er licht anders over denken. Het idee van Aalbersberg krijgt nauwelijks weerwoord. Het lijkt wel alsof iedereen er vrijwel zonder voorbehoud over staat te juichen.

Lees verder na de advertentie

Wie de dag daarvóór het Radio-1 Journaal beluisterd had wist wel anders. De verslaggever was een Amsterdamse markt opgegaan en daar was het enthousiasme verre in de minderheid. Niet dat de argumenten altijd even pertinent waren. Verzet tegen de oprukkende invloed en privileges van ‘hun’ cultuur kwam luidkeels aan het woord, inclusief de afkeer van dit ‘symbool van vrouwenonderdrukking’: een motief dat in de praktijk meestal op hetzelfde neerkomt.

Een politieagent moet helemaal niet zichzelf kunnen zijn

Voorstanders van het geüniformeerde hoofddoekje brachten het er niet beter vanaf. De politie moet een afspiegeling zijn van de samenleving, vond de één. Een hoofddoekje zegt niks over de innerlijke gesteldheid van wie het draagt, meende de ander. Wat doet zo’n stukje stof er nu toe wanneer de nood aan de man komt? En tenslotte: ook een politieagent(e) moet zichzelf kunnen zijn.

Beste vriend

Om bij dat laatste te beginnen: als dat het geval is, hadden we helemaal geen politie meer nodig. Een agent is agent en heeft de bevoegdheden van een agent omdat hij nu juist níet zichzelf is. Hij is, zoals dat vroeger heette, ‘in functie’: daarom was belediging jegens hem ernstiger dan jegens een gewone burger. In hem begeeft de staat zich in zichtbare gestalte op straat – om te doen wat alléén de staat mag: de burger dwingen, desnoods met geweld.

Dat laatste is de afgelopen halve eeuw zorgvuldig weggepoetst uit het beeld van de ‘diender’. Talloze reclamecampagnes trachtten de burger ervan te overtuigen dat de politie zijn beste vriend is. Alleen wanneer de ME in het geweer moet komen, blijkt het tegendeel en vertoont de politie zich als de lange arm van de Wet.

Het uniform is daarvan het teken. Niet omdat de politieman ‘neutraal’ moet zijn, zoals uitentreuren wordt beweerd (en ontkend). Maar omdat hij niet is wie hij is. Hij is het gezicht van de staat – en dáárom is zijn uiterlijk zoveel mogelijk ontdaan van particuliere eigenschappen.

Uniformiteit

Die uniformiteit doet ertoe, want tekens en symbolen zijn meer dan bijkomstigheden. Verbazingwekkend is het dan ook hoe sommige hoofddoekje-verdedigers kunnen aanvoeren dat het bij een goede politieagent(e) niet op een stukje stof maar op het innerlijk van de persoon aankomt. ‘Protestantser’ kan een gedachte moeilijk zijn, maar helaas, met goede bedoelingen en een zuivere ziel alleen komen we er niet.

Het pragmatisme waarmee de Amsterdamse politiechef zijn idee verdedigt is nogal Angelsaksisch

Ook dát wordt, bijna in één adem, door de voorstanders van het agenten-hoofddoekje erkend. Het dragen dáárvan is dan plots veel meer dan ‘maar’ een uiterlijk symbool. Het wordt een halszaak, zozeer dat men er zelfs een droomcarrière voor wil opgeven – alsof het in geloofszaken plotseling níet meer om de zuivere ziel alléén zou gaan.

In vele landen is het aan het geloof aangepaste uniform al een feit – zo merkte politiechef Aalbersberg op: Engeland, Schotland, Canada, Australië. Dat zijn ook de landen waarin het cultuurrelativisme diepe wortels heeft. Van oudsher is dat een Angelsaksische traditie. Of dat altijd goed uitpakt, weet ik niet. Niet toevallig zijn Engeland en Canada ook landen die de sharia-rechtspraak erkennen – zij het tot op zekere hoogte. Of het met de integratie en de maatschappelijke verhoudingen in veel Londense wijken daardoor beter is gesteld dan in Nederland, betwijfel ik.

Pragmatisme

‘Angelsaksisch’ is ook het pragmatisme waarmee de Amsterdamse politiechef zijn idee verdedigt – en dan is het in Nederland al snel goed. Er moet meer diversiteit komen in het corps, desnoods ten koste van de regels. Wie de meegeleverde cijfers bekijkt, ziet dat het in Amsterdam eigenlijk nogal meevalt met dat divers-worden van het politiekorps. Maar er is kennelijk grote haast geboden en dan moeten principes wijken.

Misschien moeten we ons iets meer gelegen laten liggen aan de ‘Franse’ traditie van rationaliteit en cartesiaanse helderheid. Veel meer dan in het Engelse cultuurgebied zijn staat en maatschappij daar scherp gescheiden. Dat heeft voor- en nadelen, maar het maakt de verhoudingen wel duidelijk.

Om één voorbeeld te noemen: de veelgeroemde scheiding tussen kerk en staat (ook in het hoofddoekjesdebat even veelvuldig als onoordeelkundig aangeroepen) staat er als een paal boven water. Daar is het Verenigd Koninkrijk nog lang niet aan toe. Het heeft een officiële godsdienst met het staatshoofd als bekroning. Dan is het ook niet vreemd dat de religie de uniformen van diezelfde staat mag binnensluipen – inmiddels gelukkig met een tolerantie die alles wat niet anglicaans is voor de brandstapel behoedt.

Het is, kortom, in het Angelsaksische staatsbesef nogal een rommeltje – waarvan de multiculturele rommeligheid van het politie-uniform een goede afstraling is. Het zij de Engelsen net zozeer gegund als hun hardnekkige gewoonte aan de verkeerde kant van de weg te rijden – maar op het Continent moeten we er niet aan beginnen.

Lees ook

Het opiniestuk van rechtsfilosoof Wibren van de Burg: Een agente met hoofddoek hoort bij de Nederlandse traditie.
Nieuws: Agente met hoofddoek - acceptabel?

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
Een politieagent moet helemaal niet zichzelf kunnen zijn

Het pragmatisme waarmee de Amsterdamse politiechef zijn idee verdedigt is nogal Angelsaksisch