null Beeld

CommentaarStikstof

Een goede uitkoopregeling is misschien juist een buitenkans voor boeren

Redactie Trouw

Landjepik. De reactie van landbouworganisatie LTO Nederland was kort en krachtig op het Haagse plan voor grootschalige uitkoop, mogelijk zelfs onteigening van honderden boeren de komende tien jaar. Je hoort de motoren van de trekkers alweer brullen.

Toch is het te hopen dat boeren dit keer niet massaal het Malieveld komen omploegen en dat hun leiders zich als échte leiders opstellen en constructief opereren. Linksom of rechtsom moet er immers een einde komen aan de stikstofcrisis die het land nu al sinds mei 2019 in de greep houdt, allerlei bouwprojecten vertraagt en de kwetsbare natuur schaadt. Het is onvermijdelijk dat daar een definitieve oplossing voor komt. En het is logisch die te zoeken bij de sector die verreweg het meeste stikstof uitstoot: bij boerenbedrijven.

Stok achter de deur

Het getuigt van realiteitszin dat het demissionaire kabinet ambtenaren van landbouw en natuur en financiën aan het werk zette om een nieuwe, grootschalige uitkoopregeling voor boeren te ontwerpen. Een regeling die, zo beveelt het Planbureau voor de Leefomgeving aan, ook gepaard zal moeten gaan met een regeling voor gedwongen onteigening, als stok achter de deur.

Want landbouwminister Schouten sleepte in april weliswaar een nieuwe stikstofwet door het parlement, daags daarop oordeelde een werkgroep van topambtenaren al vernietigend over de wet. Net als eerder ­Johan Remkes, toen nog voorzitter van een adviescommissie over de stikstofproblemen, vonden zij de aanpak te mager: de natuur wordt er onvoldoende door beschermd en andere economische activiteiten (de bouw) krijgen te weinig ruimte. Ook bestaan er twijfels over de juridische houdbaarheid van het politieke compromis van Schouten.

De hakken in het zand

Dat boeren nu in een eerste reactie de hakken in het zand zetten, is begrijpelijk. Maar het is te ­hopen dat in tweede instantie de woede plaatsmaakt voor gezond verstand. En dat zij serieus kijken naar waar het nieuwe kabinet – dat zal er toch wel een keertje zijn? – mee komt. Hoe je het ook wendt of keert, het toekomstperspectief van grote delen van de huidige landbouw is somber. De ambitie om de wereld te voeden was jarenlang succesvol, maar de werkelijke kosten van de grootschaligheid zijn daarbij veel te lang afgewenteld op de natuur en de rest van de samenleving. Een goed en fatsoenlijk mestbeleid kwam nooit van de grond, er bestaan grote zorgen over de water- en luchtkwaliteit en de biodiversiteit kachelt achteruit.

Tegelijkertijd is het, onder andere door Brusselse plannen, onontkoombaar dat de agrarische sector veel duurzamer gaat werken. In dat licht bezien, is een goede uitkoopregeling misschien juist een buitenkans voor al die boeren die nu te vaak de bank in hun nek voelen hijgen of een bedrijfsopvolger missen.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden