OpinieUitvoeringsorganisaties

Een goede leider luistert naar de professionals

null Beeld

Fijn dat de Tweede Kamer de uitvoering van beleid wil gaan toetsen. Maar goede uitvoering behoeft vooral gemotiveerde en ondersteunde professionals, schrijven bestuurskundigen Eduard Schmidt en Moniek Akerboom van de Universiteit Leiden.

Eduard Schmidt en Moniek Akerboom

Het rapport ‘Klem tussen balie en beleid’ van de Tijdelijke Commissie Uitvoeringsorganisaties is een mijlpaal. Na alle problemen bij uitvoeringsorganisaties zoals de Belastingdienst en het CBR is het belangrijk dat de Tweede Kamer haar rol bij deze organisaties kritisch onder de loep heeft genomen en aanbevelingen doet over het voorkomen van problemen in de uitvoering. Het voorstel om de uitvoerbaarheid van beleid en regels beter vooraf te toetsen is sympathiek. Tegelijkertijd is het een utopie om te denken dat we de uitvoerbaarheid vooraf volledig kunnen bepalen.

Om beleid goed uit te voeren, is het belangrijk constant een oor te luisteren te leggen bij professionals. Beleid krijgt pas vorm in de praktijk van alledag, daar waar professionals en burgers elkaar ontmoeten. ­Uiteindelijk zijn het professionals die in het contact met burgers zien waar regels knellen en waar de menselijke maat verloren gaat. De inzichten uit die ontmoetingen moeten aanleiding zijn om beleid en uitvoering te herzien. Dat betekent niet alleen vooraf en bij formele evaluaties kijken of beleid goed uitvoerbaar is, maar elke dag opnieuw stilstaan bij drempels die professionals tegenkomen als zij maatwerk willen leveren en de menselijke maat voorop willen stellen.

Om echte zeggenschap van professionals te stimuleren speelt leiderschap, van teamleider tot directeur, een cruciale rol. Zij inspireren en motiveren medewerkers zelf tot gewogen beslissingen te komen als de regels schuren, om maatwerk mogelijk te maken. Ook hebben zij een rol als hitteschild: leidinggevenden beschermen hun medewerkers wanneer fouten gemaakt worden. Zo creëren zij een veilige omgeving waarin professionals ondersteund worden bij moeilijke afwegingen (wat vaak het geval is als maatwerk nodig is) en het aanstippen van problemen.

Voorbeeldfunctie

Ten slotte oefenen leidinggevenden een voorbeeldfunctie uit. Door transparant te zijn over de beslissingen die zij nemen, sporen zij medewerkers aan dit ook te doen. Zo motiveert een leidinggevende die maatwerk met beleid en regelgeving een plaats geeft, medewerkers datzelfde te doen.

Op die manier kan leiderschap van leidinggevenden binnen uitvoeringsorganisaties bijdragen aan de omstandigheden die echte zeggenschap (en daarmee leiderschap) van professionals mogelijk maakt. Niet alleen op de door de commissie voorgestelde ‘Dag van de uitvoering’, maar elke dag opnieuw.

Lees ook:

De uitvoeringsdiensten zijn mammoettankers, ambtenaren én Kamerleden moeten aan de bak

De dienstverlening van de overheid aan burgers moet beter, constateert de commissie-Bosman. Dat is lastig, want ambtelijke molens malen traag. Toch is Bosman optimistisch: ‘Een ambtenaar zit er om de burger te helpen’.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden