Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een goed gesprek over de wilsverklaring is beter dan een wettelijke eis

Opinie

Trouw

© Werry Crone
Commentaar

Stel geen wettelijke eis aan de geldigheid van een wilsverklaring. Geregeld contact over wat het leven wel of niet de moeite waard maakt, biedt veel meer bescherming aan de patiënt en de arts.

Een wilsverklaring, bedoeld voor euthanasie, is paradoxaal genoeg een uiting van gehechtheid aan het leven. In een wilsverklaring beschrijft iemand wat een absolute voorwaarde is om verder te leven. Dat gaat doorgaans om essentiële uitgangspunten, zoals helder genoeg zijn om contact te kunnen maken met mensen in de omgeving, of gezond genoeg zijn om zich in een eigen woonomgeving te kunnen redden. 

Lees verder na de advertentie

Zoiets precairs als euthanasie vraagt om grote helderheid. Die helderheid is er vanuit de wetgever, en vanuit degene die aangeeft via deze mogelijkheid het leven te laten beëindigen. Een goede wilsverklaring beschermt degene die deze heeft opgesteld tegen een haar of zijns inziens onverdraaglijk onwaardige laatste levensperiode. De verklaring beschermt de arts tegen onterechte vervolging.

De ervaring leert dat die grens van wat nog een aanvaardbaar leven is, niet voor altijd vastligt. Soms aanvaarden ouderen die door ziekte of handicap getroffen zijn grote ongemakken en beperkingen die ze eerder als ontoelaatbaar bestempeld hadden. Het leven in een verpleeghuis valt mee, of vanuit een rolstoel is met een lichte verlamming toch aan het leven deel te nemen.

Een wettelijke eis aan de geldigheid van een wilsverklaring vormt, als het gaat om iemand die wilsonbekwaam is, een schijn­ze­ker­heid

Geregeld contact

Een extra probleem doet zich voor wanneer degene die de wilsverklaring heeft opgesteld, niet meer zo helder is, of zelfs wilsonbekwaam. Dan is het lastig vast te stellen of er iets veranderd is in de wijze waarop beperkingen in het dagelijks bestaan ervaren worden.

Wilsverklaringen verouderen in de praktijk, bleek uit een onderzoek van huisarts Mathijs van Wijmen. Er is in het verleden wel voorgesteld om een wettelijke eis aan de veroudering te stellen, maar dat is nooit doorgevoerd. Wel kijkt de toetsingscommissie hoe recent de verklaring is. Bij de beoordeling speelt vooral ook de communicatie hierover tussen de arts die de euthanasie uitvoert en de patiënt die er ooit om gevraagd heeft, een grote rol.

Zo’n wettelijke eis aan de geldigheid van een wilsverklaring moet er ook niet komen. Die vormt, als het gaat om iemand die wilsonbekwaam is, een schijnzekerheid. Want bij euthanasie van iemand die wilsonbekwaam is, gaat het ook om het interpreteren van de diepe wens van iemand die die zelf niet meer kan verwoorden en die er op dat moment niet meer expliciet toestemming voor kan geven. 

Daarom is in de fase dat mogelijke euthanasie naderbij komt het goede contact tussen huisarts en patiënt van groot belang. Dat geldt zeker ook in geval van wilsonbekwaamheid. Een geregeld contact over wat het leven wel de moeite waard maakt en wat echt niet meer, biedt veel meer bescherming aan de wilsonbekwame patiënt en de arts dan een wettelijke omschrijving van veroudering van de wilsverklaring.

In het Commentaar leest u de mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Lees ook: 

Groot deel van de wilsverklaringen voor euthanasie blijkt nutteloos

Wie denkt er te zijn met een wilsverklaring kan bedrogen uitkomen: ruim de helft van deze verklaringen is verouderd.

De waarde van een wilsverklaring voor euthanasie is heel persoonlijk

Bijna de helft van de wilsverklaringen is verouderd, meldde Trouw. Wat is zo'n verklaring dan nog waard? 

Deel dit artikel

Een wettelijke eis aan de geldigheid van een wilsverklaring vormt, als het gaat om iemand die wilsonbekwaam is, een schijn­ze­ker­heid