ColumnJames Kennedy

Een einde aan het Amerikaanse tweepartijenstelsel: hoe eerder hoe beter

Het tweepartijenstelsel nekt Amerika. Het werkt polarisatie in de hand en reduceert de politiek tot een stammenstrijd. Er zullen waarschijnlijk geen grote hervormingen in de VS plaatsvinden totdat er meer politieke concurrentie komt. Tot deze conclusie ben ik enige tijd geleden gekomen.

De voorverkiezingen van de laatste paar weken laten daarnaast zien hoe zwak de twee partijen zijn die dit jaar weer strijden om het presidentschap. Doordat kiezers hun vertrouwen verliezen in de bestaande politiek, wordt dit probleem verergerd.

Ik schaam me

Dan heb ik het in eerste instantie niet over de dramatische caucus in Iowa, waar de resultaten lang op zich lieten wachten. Dat de Democratische partij in deze staat geen app kon ontwikkelen waardoor deze verkiezingen goed hadden kunnen verlopen is ontstellend. Velen vroegen zich af of zo’n app echt nodig was – welk probleem werd ermee opgelost? Vier jaar lang hadden ze de tijd gehad om eraan te werken, maar de wens om alles vertrouwelijk te houden zorgde ervoor dat er nauwelijks werd getest. Daarmee liep ook het vertrouwen in de Democratische partij een deuk op. Ik was altijd zo’n trotse deelnemer aan de Iowa-caucus, maar nu schaam ik me ervoor.

Het probleem ligt echter dieper. De kiezers lijken weinig fiducie te hebben in de partijpolitici die ooit het politieke speelveld bepaalden. De onverwachte triomf van Donald Trump in de verkiezingen van 2016 is daarvan een sprekend voorbeeld: een outsider die alle insiders versloeg.

Socialist Sanders

Met de Democraten is iets vergelijkbaars aan de gang. Ook bij hen begon het in 2016. Hillary Clinton kon slechts met moeite Bernie Sanders verslaan, terwijl de partijleiding helemaal aan haar kant stond. Sanders had als socialist nooit een gerespecteerde plek in de Democratische partij kunnen innemen, maar kon toch de hele linkervleugel van de partij veroveren.

Die ontwikkeling zet nu door. Dat bleek uit de resultaten van Sanders bij de voorverkiezingen in Iowa, waar hij winnaar Pete Buttigieg op de hielen zat, en in New Hampshire, waar hij een nipte overwinning boekte. Het is echter de vraag of Sanders uiteindelijk meer dan een kwart van de Democratische stemmen kan krijgen.

De ontwikkeling is ook te zien in de afgang van Joe Biden en Elizabeth Warren in die voorverkiezingen. Beiden dienden lang de Democratische partij, maar hun tijd lijkt voorbij. Misschien dat betrekkelijk jonge politici uit de partij – Amy Klobuchar en Pete Buttigieg – het nog goed zullen doen. Maar dat is allerminst zeker.

Goede kans voor Bloomberg 

Daarnaast zie je steeds meer miljardairs als presidentskandidaten. Binnen de Democratische partij zijn er twee: Michael Bloomberg, die ooit (Republikeins) burgemeester van New York was, en Tom Steyer. Beiden hebben tientallen miljoenen eigen geld geïnvesteerd in de verkiezingscampagne. Steyer concurreert volgens de (schaarse) peilingen goed in de staten die straks aan de beurt zijn, South Carolina en Nevada. En analisten houden er rekening mee dat Bloomberg – die de eerste vier voorverkiezingen overslaat – alsnog een goede kans maakt om de Democratische kandidaat te worden voor het presidentschap, zeker als de steun voor Biden afneemt.

Het zijn op zich geen slechte kandidaten: beide mannen steunen klimaatbeleid en beiden hebben met enkele andere miljardairs beloofd dat ze de helft van hun rijkdom tijdens hun leven zullen afstaan. Ze zijn wat dat betreft anders dan de krenterige Trump. Maar dat politieke buitenstaanders door hun geld de hele koers van partijverkiezingen zouden kunnen veranderen, is ontnuchterend. Het zou bewijzen dat zelfs Democratische kiezers – net als Republikeinse kiezers – liever gokken op rijke zakenlieden dan op doorgewinterde politici uit de eigen partij.

De Amerikaanse politiek is nog altijd overgeleverd aan de twee partijen. Maar de kiezers zijn hun vertrouwen verloren en prefereren buitenstaanders. Ze voelen zich onvoldoende vertegenwoordigd in het huidige politieke spectrum. Hoe eerder een einde kan komen aan dit tweepartijenstelsel, des te beter het is voor het land en de kiezers. 

James Kennedy is een Amerikaanse historicus en decaan van het University College Utrecht. In Trouw geeft hij  om de week zijn visie op de Nederlandse samenleving.  Lees hier meer columns van James Kennedy.  

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden