OpiniePolitiek

Een echte leider wil de eeuwige nummer twee zijn

Lijsttrekkers moeten zich niet laten meeslepen in zucht naar winst, maar zich ook inzetten vanuit dienstbaarheid, meent Ad van der Helm.

Op 17 maart 2021 gaat Nederland naar de stembus, volgens verwachting. De verkiezingsposters van de afgelopen vijftien jaar laten goed zien wat centraal staat bij verkiezingen: gezichten, personen, de mens achter de politicus. Meer en meer staan lijsttrekkers en hun Twitter en Instagram centraal.

Lijsttrekkers geven een politieke partij een gezicht. En een koers. Op dit moment is dat goed zichtbaar bij het CDA: de keuze voor Hugo de Jonge, ­Mona Keijzer of Pieter Omtzigt heeft consequenties voor de koers van de partij. Maar zitten lijsttrekkers niet de boodschap in de weg? Een balans waarbij de inhoud wint van de persoon zal het politieke debat versterken.

Opvallend is hoeveel (kandidaat-) lijsttrekkers op het verkiezingspodium staan die blijk geven van een authentiek persoonlijke christelijke levensovertuiging, en dat niet alleen bij partijen van christelijke signatuur. Zij zijn echter geen vertegenwoordiger van een zuil of een kerkelijk instituut, maar hebben op eigen wijze hun christelijke overtuiging een plek gegeven in hun ­leven. Het is een andere generatie dan de naoorlogse christenen die stem en gezicht gaven aan hun confessionele achterban.

Johannes de Doper, lijsttrekker van het evangelie

Ik schrijf dit op de dag van de geboorte van Johannes de Doper (24 juni). Deze voorloper van het evangelie is een soort lijsttrekker van het evangelie. Wat kan zijn boodschap zijn aan lijsttrekkers van nu? Voor Johannes was een niet te missen moment aangebroken van inkeer en ommekeer. De inwoners van de stad Jeruzalem trokken de woestijn in om zich te laten onderdompelen in zijn boodschap. De manier waarop Johannes te werk gaat, is een reden tot zelfonderzoek voor lijsttrekkers die op het podium worden gehesen.

Het gaat mij in deze fase om de grondhouding van de lijsttrekker. Het spel van de politiek wordt steeds ruwer, zo heeft de Raad van State deze maand in een ongevraagd advies geschreven. Dat zullen we in de komende debatten ook merken. De inhoud en de waarheid komen in de knel bij het verlangen naar de sympathie van de kiezer. Natuurlijk wil de lijsttrekker groter worden en meer gezien worden. Het is de verleiding van populistische leiders: zelf in beeld komen met scherpe uitspraken, waarbij de waarde van de waarheid ondergesneeuwd raakt.

De echte uitdaging voor de nummers één is om leider en tegelijkertijd nummer twee te zijn: dienstbaar aan inhoud en samenleving.

Dienstbaarheid

Johannes als lijsttrekker voor het evangelie is een non-conformist die de aandacht op zich vestigt en mensen uit hun comfortzone trekt en uitdaagt de nodige keuzes te maken. Typisch voor hem is dat hij vindt dat hij vervolgens zelf kleiner moet worden en Christus groter (Johannes 3 vers 30). Dienstbaarheid van Johannes aan de boodschap die zijn persoon overstijgt, is het doel van zijn leiderschap: wegbereider van Jezus. De eeuwige nummer twee.

Is dat achterhaalde christelijke naï­viteit, zoals vaker gezegd wordt van ideëel gestuurde politieke leiders? Zoals Bas Heijne (‘Mens/onmens’, 2020) terecht opmerkt naar aanleiding van het ‘Wir schaffen das!’ van Angela Merkel: wat sommigen afdoen als naïviteit, blijkt leiderschap te zijn. Dit leiderschap kost bloed, zweet en tranen, vraagt moed en lef om voor de troepen uit te gaan. Hier krijgt een leider mensen mee in een visie en een doel. Dat is de boodschap die Johannes de Doper aan de lijsttrekkers van vandaag meegeeft: wees een leider die op tijd ruimte maakt voor de boodschap waar je voor staat. Zo ontstaat ruimte voor debat over de inhoud. De politiek vandaag is gediend met zulke lijsttrekkers.

Een kortere versie is als column verschenen op www.hetgoedeleven.nl

Lees ook:

 Het laatste kunstje van Angela Merkel in Europa

Duitsland is vanaf vandaag voor een halfjaar EU-voorzitter, tijdens een crisis die schreeuwt om daadkracht. De verwachtingen zijn dan ook hooggespannen. Alle schijnwerpers staan op ‘Mutti’ Merkel. Maar kan Berlijn inderdaad een stempel drukken?

Laat het CDA kiezen voor integriteit en moreel leiderschap

Waarom wordt iemand politicus? Welke bewogenheid, welke overtuigingen ­liggen hieraan ten grondslag? Vragen die mij bezighouden nu de strijd om het lijsttrekkerschap binnen het CDA is losgebroken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden