Opinie

Een duurzame school kan ook zonder dwang van Bernard Wientjes

Zonnepanelen dragen bij aan de verduurzaming van schoolgebouwen. Beeld ANP

Scholen willen best zonnepanelen op het dak, zolang ze maar geholpen worden, schrijft Sander van der Veen.

Verduurzaming van schoolgebouwen moet veel sneller, vindt Bernard Wientjes van De Bouwagenda, desnoods via dwang (Trouw, 11 april). Zijn diagnose klopt, maar de ­oplossing is ontzorging, niet de zweep.

Bernard Wientjes, voorzitter van De Bouwagenda, luidde de noodklok in ­deze krant. Van de 10.000 scholen worden jaarlijks maar zo’n 100 verduurzaamd, aldus Wientjes. Om de drastische CO2-reductie waar De Bouwagenda naar streeft ­– 95 procent vermindering binnen 30 jaar – te halen, moet het tempo met factor 5 omhoog. Desnoods door schoolbesturen met dwang en boetes voor het blok te zetten.

Allereerst ben ik als directeur van de Schooldakrevolutie opgetogen dat een zwaargewicht als Wientjes dit onderwerp op de agenda zet. Ons initiatief – dat ernaar streeft om alle geschikte schooldaken in Nederland binnen zes jaar van zonnesystemen te voorzien – kwam vanuit dezelfde verbazing tot stand: waarom blijft het groene potentieel van zo veel scholen hardnekkig onbenut?

Chronisch gebrek aan tijd

Over de oplossingsrichting die Wientjes voorstaat, heb ik echter mijn twijfels. In onze ervaring van de afgelopen jaren is het niet de onwil van schoolbesturen of hun gebrek aan kennis die verduurzaming van schoolgebouwen in de weg staat, maar een chronisch ­gebrek aan tijd en capaciteit.

Gebouwbeheer is slechts één van de ballen – naast vormgeving van onderwijs, het aansturen van leraren en ­financieel management – die schoolbesturen met beperkt budget en mankracht in de lucht proberen te houden. In zo’n situatie leidt het verder opvoeren van de druk zelden tot resultaat.

Je kunt scholen ook niet vergelijken met woningcorporaties: als het bouwen en beheren van vastgoed je kerntaak is, is een veelkoppig monster als gebouwverduurzaming uiteraard een veel kleinere stap.

Eigendom van gemeente

Een laatste aspect is dat Wientjes alle verantwoordelijkheid bij de schoolbesturen legt. In de praktijk is een groot deel van de schoolgebouwen echter ­eigendom van gemeenten of hebben die veel invloed op het reilen en zeilen van de scholen binnen hun grenzen. Dat maakt hen medeverantwoordelijk voor de voortvarende verduurzaming van schoolgebouwen.

Wat is een aanpak die wel zou kunnen werken? Wientjes stipt het zelf al aan: hij wil totale ontzorging voor eigenaars van koopwoningen via een verduurzamingspakket – van vloerisolatie tot zonnepaneel en warmtepomp – inclusief expertadvies en uitvoering. Dat is precies wat schoolbesturen ook nodig hebben en wat gemeenten in ­samenwerking met organisaties als de Schooldakrevolutie kunnen leveren als we er allemaal de schouders onder zetten.

Schooldakcoach

Ons pilotproject in de regio Holland-Rijnland is een goed voorbeeld van hoe effectief zo’n stimulerende aanpak kan zijn. Alle dertien gemeenten en dertien schoolbesturen, samen goed voor 130 scholen (de helft van het totaal), hebben onder de vlag van de Schooldakrevolutie toegezegd hun schoolgebouwen te willen verduurzamen.

Als volgende stap krijgt elk schoolbestuur een Schooldakcoach toegewezen. Die zoekt uit wat de mogelijkheden zijn van zonnepanelen tot ledverlichting en isolatie, brengt de juiste leveranciers bij elkaar en bekijkt per geval hoe het allemaal kan worden gefinancierd. Scholen die aanhikken tegen de hoge startinvestering, en dat zijn er vele, kunnen bovendien geld lenen tegen een lage rente.

Zonder dat de zweep één keer uit de kast is gekomen, heeft dit recept de helft van alle scholen in de Holland-Rijnland-regio in beweging gezet. Wientjes stipt terecht aan dat de verduurzaming van scholen in een hogere versnelling moet. Maar de sleutel tot succes ligt in de toegestoken hand.

Lees ook:

‘Scholen moeten vijf keer zo hard verduurzamen als ze nu doen’

 Het verduurzamen van schoolgebouwen gaat te langzaam. Veel te langzaam, zeggen voorzitter Bernard Wientjes en directeur Etty Schippers van rijksinitiatief De Bouwagenda.

Geen plek is te gek voor zonnepanelen

Om grootschalig zonnestroom te oogsten, moeten overal panelen komen. Op daken en op de grond. Technici zien nu nieuwe kansen: zonnepanelen dobberend in zee en verstopt in de autoweg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden