Column Naema Tahir

Een doctorstitel krijg je om de samenleving te dienen

In de Verdieping van deze krant heeft u kunnen lezen dat ik twee weken geleden gepromoveerd ben aan de Universiteit van Utrecht (Trouw, 16 november). U las het in de zaterdagbijlage van deze krant. Dat betekent dat ik me nu ‘doctor’ mag noemen. Veel mensen hebben me gefeliciteerd met de behaalde ‘waardigheid’. De meest gestelde vraag was ‘Hoe voelt het nou om doctor te zijn?’

Dat is een vraag die ik mezelf ook vaak heb gesteld toen ik nog niet gepromoveerd was.

In één woord: ontspannen! Bevrijd van een enorme last. Van de druk om het proefschrift af te krijgen, een proces dat jaren in beslag neemt. Eindelijk kan ik weer slapen en hoef ik niet om vier of vijf uur op te staan. Eindelijk kan ik weer langzaam door de stad lopen en een beetje winkelen. Ik heb letterlijk een vrij gevoel in mijn nek.

Maar er zijn ook andere gevoelens. Bijvoorbeeld deze. Het lijkt op wat ouders onderling hebben, of motorrijders, die elkaar onderweg begroeten met een opgestoken hand. En het begon al toen ik nog aan het promoveren was. Telkens als ik een promovendus tegenkwam of iemand die al was gepromoveerd, dus iemand die al door de maalstroom was gegaan van jarenlang zwoegen op een wetenschappelijke onderzoeksvraag, was er herkenning. Je kunt over een gedeelde weg praten, hebt dezelfde ervaringen, zorgen en vreugdes. Kortom, het doctoraat schept een band.

Het voorkomt dat wij doctores opgeblazen kikkers worden

Er is natuurlijk ook het prettige gevoel van de met de titel verbonden status of respect. Ik zal het niet ontkennen. De maatschappij kijkt nog altijd tegen de doctorstitel op. Dat is zeker niet onaangenaam. Al ben ik ook al weer mensen tegengekomen die me hebben gefeliciteerd met mijn ‘afstuderen’. Wat het allemaal ook weer meteen relativeert: de meeste mensen weten helemaal niet wat een doctorstitel is. Dat is mooi. Het voorkomt dat wij doctores opgeblazen kikkers worden.

Zo zou ik nog wel een paar gevoelens kunnen noemen, als ik er even voor ga zitten. Maar ik word toch een beetje ongemakkelijk van al dat gepraat over ‘gevoelens’. Is dat nou echt het belangrijkste? Mijn gevoel? De promotieplechtigheid aan alle universiteiten in Nederland en ik vermoed overal in de wereld, wordt besloten met woorden die betrekking hebben op de ‘plicht’ en de ‘verantwoordelijkheden’ van de ‘jonge doctor’ jegens de wetenschap en de maatschappij.

Het doctoraat levert dus niet alleen maar fijne gevoelens op, maar brengt ook een aantal nieuwe plichten en verantwoordelijkheden met zich. Interessant is dat bij de promotieplechtigheid onuitgesproken blijft wat die plicht en verantwoordelijkheid precies is.

Ik heb er de afgelopen weken over zitten nadenken, maar kwam er niet goed uit. Toen keek ik van de week naar een aantal afleveringen van de tv-serie ‘Downton Abbey’. U kent hem wel: over een aristocratische Engelse familie en haar personeel ‘downstairs’. Toen ging me opeens een licht op. De plichten en verantwoordelijkheden van doctores zijn misschien nog het beste te vergelijken met de plichten en verantwoordelijkheden die aristocraten vroeger hadden en voelden tegenover hun personeel. Je hebt je ‘waardigheid’ niet gekregen ten faveure van jezelf, maar om het grotere geheel te dienen. Het privilege is eerst en vooral een verantwoordelijkheid tegenover anderen: de doctorstitel krijg je om de samenleving te dienen. Die gedachte geeft me nog het beste gevoel.

Nou nog waarmaken.

Naema Tahir is jurist en schrijver. Voor Trouw schrijft ze om de week een column. Lees ze hier terug.

Lees ook:
Naema Tahir weigerde ooit een gearrangeerd huwelijk, maar ziet nu de voordelen daarvan

Jurist, schrijver en Trouw-columnist Naema Tahir weigerde ooit te trouwen met een man die haar vader aandroeg. Nu is ze gepromoveerd op de waarde van het gearrangeerde huwelijk. ‘Ik heb geleerd: mijn ouders hadden gelijk.’

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden