Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een diepe duik in een persoon als Harvey Weinstein, rijk en machtig

Opinie

Nelleke Noordervliet

Nelleke Noordervliet © Nelleke Noordervliet
Opinie

Als romanschrijver ben ik gewend me te verdiepen in een breed scala aan menselijke emoties en eigenschappen. Dat is niet helemaal zonder gevaar, betoogt John Coetzee. Een schrijver verkent niet straffeloos de duistere hoeken van de geest. Hij wordt geconfronteerd met het monster in hemzelf. Hij raakt besmet met het kwaad als hij het kwaad beschrijft. 

Dat valt wel mee, hoewel ik erken dat er ongemakkelijke waarheden op de loer liggen. Maar mijn verbeelding stokte het afgelopen jaar, toen #MeToo me dreef naar bestudering van het mannelijke type waarvan Trump en Weinstein vertegenwoordigers zijn. Het gilde van de roofdieren. Extreem narcistisch, egomaan en schaamteloos altijd uit op buit.

Lees verder na de advertentie
Maar deze dames en heren beroepen zich op noodzaak. Ze behoren de samenleving te waarschuwen voor het gevaar dat zij onderkennen

In een artikel in De Groene vertelt Arthur Eaton dat een aantal Amerikaanse psychiaters en psychologen president Trump heeft gediagnosticeerd als een narcist, een sociopaat en een paranoïde sadist, misschien zelfs dementerend. Dat is nogal wat. Psychiaters en psychologen mogen geen diagnose stellen bij iemand die ze niet hebben gesproken. Maar deze dames en heren beroepen zich op noodzaak. Ze behoren de samenleving te waarschuwen voor het gevaar dat zij onderkennen, zeggen ze. Met dat beroep staan ze niet erg sterk en ook is het duidelijk dat hun zorg is ingegeven door een oneigenlijk motief: afkeer van de politiek van Trump. Anderzijds is hun actie begrijpelijk. Trump is inderdaad een geval apart.

Verwend, pesterig kind

In de New York Review of Books beschreef James Mann hoe men in Washington spreekt van de adults in the room. Dat zijn die mannen rond Trump, oorspronkelijk uit het leger, die nog enigszins de boel in de hand houden, terwijl de president zich gedraagt als een verwend, pesterig kind dat liegt, bedriegt, woedeuitbarstingen heeft, impulsief gedrag vertoont en niet tegen kritiek kan. Dat het economisch goed gaat, is een cynisch bijproduct van maatregelen die de rijken rijker maken.

Het succes van #MeToo is niet los te denken van het onbehouwen optreden van de Amerikaanse president jegens vrouwen. Trump is misschien niet zo erg als Weinstein, maar het zijn mannen die elkaar begrijpen, vermoed ik. Mannen met macht, met geld en met een permanent schrijnend tekort. Een tekort aan fatsoen, aan empathie, aan respect. Een teveel aan ego. Uit de beschrijving in het handboek van psychiatrische stoornissen kan ik opmaken wat voor soort karakters het zijn, waar ze aan lijden, welk gedrag ze vertonen. Maar hoe het daadwerkelijk voelt om dat te doen en zo te zijn, zonder enige kritische zelfreflectie, daar kan ik me weinig bij voorstellen. Ik beeld me in dat ik Weinstein ben: ik ben rijk, ik heb macht. Ik laat mensen dingen voor me doen die ze eigenlijk niet willen doen. Daar schep ik genoegen in. Vrouwen vormen een speciale categorie. Vrouwen bevredigen mijn seksuele driften. Daar zijn ze voor. Seks is een bijzondere vorm van macht, de macht om te bezitten en te vernederen. Dat doe ik graag. En dan gooi ik ze weg. De redenering is misschien niet eens bewust, maar is deel van zijn karakter geworden.

Trump is misschien niet zo erg als Weinstein, maar het zijn mannen die elkaar begrijpen, vermoed ik

Hoe voelt dat om dag in dag uit die obsessie zonder schaamte te koesteren? Hoe werkt dat in zo'n hoofd? Dat je woedend wordt als een vrouw nee zegt. Ik kan er met mijn fantasie en mijn hersens niet bij. Daar moet ik op oefenen als ik zo iemand zou willen beschrijven. Dat geldt niet alleen voor Weinstein, maar ook voor die andere mannen die over de grens gaan. Mannen die vrouwen of kinderen of jongemannen misbruiken, vernederen, agressief bejegenen alsof dat zo hoort. Dat gedrag komen we zo vaak in kloosters, kazernes, en kantoren tegen dat het geen incident maar een gewoonte is, een opvatting over mannelijkheid. Ik erken dat er een groot grijs gebied is waar wederzijds geflirt wordt en niet altijd de grenzen zuiver worden bewaakt, maar dan nog blijven er te veel griezels over.

Nature of nurture

Is het nature? Is het nurture? Met nurture kun je nature corrigeren. Onze zoons hoeven geen watjes te worden, ze mogen aan seks denken, ze mogen hun best doen voor een vrouw, maar ze zullen nooit mogen denken dat ze haar kunnen kopen, bezitten, vernederen en weggooien omdat dat mannelijk zou zijn.

Meer lezen van Nelleke Noordervliet? Bekijk ons dossier.

Deel dit artikel

Maar deze dames en heren beroepen zich op noodzaak. Ze behoren de samenleving te waarschuwen voor het gevaar dat zij onderkennen

Trump is misschien niet zo erg als Weinstein, maar het zijn mannen die elkaar begrijpen, vermoed ik