OpinieOnderwijs

Een bindend studieadvies dient studenten en docenten

Studenten vrijblijvend adviseren of ze na een jaar mogen doorgaan in hun richting? Dat zorgt voor worstelende ouderejaars en zwaar belaste docenten, schrijft Gert Jan Geling.

De Tweede Kamer ‘wil af van het bindend studieadvies’, meldt Trouw (27 oktober). Met dat huidige bindend advies kunnen universiteiten en hogescholen aan het eind van het eerste studiejaar voorwaarden stellen aan studenten om door te kunnen naar het volgende jaar.

De recente beslissing van de Tweede Kamer om een motie aan te nemen die oproept tot de afschaffing van het bindend advies, heeft de ­gemoederen in onderwijsland hoog doen oplopen. De motie stelt voor om deze aanbeveling na het eerste jaar niet meer bindend te laten zijn, maar enkel adviserend. Dat kan verstrekkende gevolgen hebben.

Doordat Nederlandse universiteiten en hogescholen voor de meeste studies niet de mogelijkheid hebben om aan de poort te selecteren, werkt het eerste studiejaar als een soort filter. Studenten met een negatief ­advies moeten de opleiding verlaten. Op deze manier filteren opleidingen de geschikte studenten uit, en voeren ze de minder geschikte studenten weer af.

Vertraging

Waarom dit nu afschaffen? Initiatiefnemer GroenLinks en andere voorstanders van de motie wijzen erop dat studenten die een negatief advies krijgen en hun opleiding ­gedwongen moeten verlaten, vaak overstappen naar een andere instelling en daar in dezelfde studierichting weer verder gaan. Kennelijk ontbreekt het hen niet aan motivatie. Dus waarom ze wegsturen, ­enkel omdat ze onvoldoende studiepunten halen? Dit leidt in zo’n geval tot een jaar studievertraging. Door het bindende karakter voorkomt het advies bovendien dat studenten uit angst om dat eerste jaar niet te ­halen, al relevante nevenactiviteiten gaan ontplooien.

Toch zit er ook aan andere logica achter. Inderdaad gaan studenten die een negatief bindend advies krijgen elders in dezelfde richting verder, zo blijkt uit onderzoek. Maar dat hoeft niet te betekenen dat ze ergens anders exact dezelfde studie gaan doen. Studierichting kan hier breed opgevat worden. Iemand die ergens zijn studie rechten niet haalt kan dan bijvoorbeeld elders economie gaan studeren, of omgekeerd.

De profielen op de middelbare school bereiden studenten voor op een bepaalde richting. Een student met vooral exacte vakken in het eindexamen kan daardoor in dezelfde richting blijven studeren, maar wel in een ander vak. Zo’n student zal niet zo snel op bijvoorbeeld de letterenfaculteit terechtkomen.

Langstudeerders

Maar hoe zit het met de studievertraging die studenten oplopen? Is het niet alleen al daarom van belang het bindend studieadvies af te schaffen? De vraag is hier wat leidt tot meer studievertraging. Studenten die een jaar niet halen omdat ze een negatief bindend advies krijgen? Of studenten die zich pas na meerdere jaren realiseren dat ze eigenlijk de verkeerde studie hebben gekozen, of het niveau echt niet aankunnen?

Door het studieadvies vooral adviserend te laten zijn, dreigt het risico van langstudeerders en van worstelende studenten in de verkeerde studie, zonder dat opleidingen hier echt iets aan kunnen doen. De Tweede Kamer vindt dat studierichtingen hier maar gewoon mee om moeten gaan.

Werkdruk

Als het bindend studie-advies wordt afgeschaft, worden niet enkel de jongeren geschaad die hierdoor doorstuderen in hetzelfde vak op dezelfde opleiding terwijl ze niet aan de voorwaarden voldoen. Het hoger onderwijs in de gehele breedte zal de nadelen ondervinden.

Immers, de werkdruk dreigt in dit geval toe te nemen. Bij veel opleidingen zullen er veel meer studenten doorstromen naar het tweede jaar, inclusief de zwakkere studenten die meer aandacht behoeven. Indien hier niet ook meer geld voor beschikbaar komt, kan het ertoe leiden dat de kwaliteit van het onderwijs over de gehele linie er minder door wordt.

Het is teleurstellend dat de Tweede Kamer zelf dit, met het oog op de aankomende verkiezingen, onvoldoende inziet.

Lees ook:

Tweede Kamer wil af van bindend studieadvies

Het bindend studieadvies (bsa), dat studenten in het hoger onderwijs en op de universiteit aan het einde van het eerste studiejaar krijgen en waardoor zij mogelijk moeten stoppen met de studie, moet worden afgeschaft.

Van basisschool tot universiteit: zo beïnvloedt de coronacrisis het onderwijs

Geen eindtoets, online colleges en uitgestelde schoolreisjes: van basisschool tot universiteit ondervinden leerlingen en studenten gevolgen van de coronacrisis. Hoe ziet de rest van hun schooljaar eruit?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden