OpinieMilieu

Een ‘bijtende’ CO2-heffing zit er voorlopig niet in, dus wees creatief met CO2-beprijzing

Een ‘bijtende’ CO2-heffing zit er voorlopig niet in, maar er zijn ook andere mogelijkheden, aldus Stephan Brandligt en Petra Lettink van Klimaatverbond Nederland.

‘Beprijzing van CO2 is ‘de basis van een effectief klimaatbeleid’. Dit zijn niet de woorden van Greenpeace of Milieudefensie. Deze stelling komt van De Nederlandsche Bank. Toezichthouder Frank Elderson stelde dit tijdens het webinar Groen Herstel van het Klimaatplatform. Hij staat hierin niet alleen. Sandra Phlippen, hoofdeconoom bij ABN Amro, schetste in een radiodebat begin mei de logica van een prijs op vervuiling: “We moeten zorgen dat het bijzonder onaantrekkelijk wordt om niet-duurzaam te produceren, domweg omdat er sturing plaatsvindt op beprijzing van uitstoot van CO2. Het is een probleem waarin we de marktwerking, zoals we die zo goed kennen, in ons voordeel moeten laten werken.”

We hebben het Elderson en Phlippen niet gevraagd, maar zij zullen, met ons, teleurgesteld zijn over het kabinetsbesluit om de veelbesproken CO2-heffing voorlopig laag te houden (Trouw, 27 mei). Elderson pleit namelijk voor een ‘bijtende CO2-prijs’, terwijl minister Wiebes vooral voorzichtig is – de heffing doet de eerste jaren juist geen pijn. Niet alleen de hoogte van de heffing is een probleem, maar ook de beperkte reikwijdte. De heffing geldt voor een kleine groep bedrijven, die toch al onder het Europese emissiehandelssysteem vallen.

Interne CO2-beprijzing

Ook zonder heffing kan CO2-beprijzing ons helpen ‘de marktwerking in ons voordeel te laten werken’. Een slim systeem gaat namelijk verder dan een CO2-heffing. Zolang de werkelijke prijs van de uitstoot van broeikasgassen nog niet in de marktprijzen tot uiting komt, kunnen overheden en bedrijven deze intern wel meerekenen. Zo kunnen ze hun beleid, begroting, beslissingen en kosten-batenanalyses op de toekomst richten. Deze interne CO2-beprijzing kunnen overheden heel effectief inzetten om de samenwerking met duurzame koplopers te bevorderen en zo grote stappen voorwaarts te maken.

Het afgelopen jaar heeft Klimaatverbond Nederland, samen met de koepels van gemeenten, provincies en waterschappen, gewerkt aan een systeem van interne CO2-beprijzing. Hierbij rekent de overheid bij haar beleidsplannen de (toekomstige) maatschappelijke kosten van klimaatverandering mee. Ze kan die interne CO2-prijs in de praktijk inzetten door hem mee te wegen bij de aanbesteding van opdrachten en de inkoop van producten en diensten. De opdrachten gaan dan naar duurzame koplopers, niet omdat de overheid die bedrijven zo aardig vindt, maar omdat ze het ‘beste’ product leveren. Beloning van hun inspanningen geeft ze de ruimte om te investeren in verdere duurzame innovatie en productontwikkeling. Zo laat de overheid de marktwerking in ons voordeel werken.

Prioriteit

De beschikbare middelen van lokale en regionale overheden zijn door de coronacrisis en de eerder opgelegde bezuinigingen schaars. Interne CO2-beprijzing helpt de overheid om de prioriteit te leggen bij de sectoren die economisch herstel combineren met duurzame vernieuwing. Door CO2-beprijzing te gebruiken bij beleidsvorming en maatschappelijke kosten-batenanalyses, komen de middelen terecht in die sectoren die bijdragen aan economische, sociale én duurzame vooruitgang.

Wij hopen nog altijd dat het kabinet overgaat tot een bijtende CO2-heffing. Tegelijkertijd realiseren we ons dat het niet mogelijk is de werkelijke maatschappelijke kosten van klimaatverandering – economen schatten die kosten op minimaal 700 euro per ton CO2 – in een keer bij bedrijven in rekening te brengen. Dat is extra reden om de blik te verruimen en de volle potentie van (interne) CO2-beprijzing te benutten. Om te beginnen door gemeenten, waterschappen en provincies, semi-publieke partijen en het Rijk te helpen om op een duurzame manier uit de crisis te komen. En om de samenwerking met het bedrijfsleven op een duurzame leest te schoeien.

Stephan Brandligt en Petra Lettink zijn respectievelijk voorzitter en directeur van Klimaatverbond Nederland.

Lees ook:

Industrie gaat weinig betalen voor CO2-heffing

De veelbesproken CO2-heffing gaat in 2021 in. Of het klimaat er wat aan heeft, is nog maar de vraag.

Experts: ‘Steun niet de oude economie; nu is het moment om vergroening te versnellen’

Financiële experts en De Nederlandsche Bank dringen aan op een groen herstel van de economie. Nu is het moment een ander pad in te slaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden